NSA mag iets minder snuffelen in levens Amerikanen

De privacywet die zondag niet door de Senaat kwam, is toch aangenomen. Wat verandert?

De USA Freedom Act, de opvolger van de Patriot Act, kwam vannacht alsnog ongeschonden door de Senaat en werd door president Obama meteen ondertekend. Daarmee kwam een eind aan de surveillancestop die zondagnacht was ingegaan. Senator Rand Paul veroorzaakte een kort hiaat in het verzamelen van telefoongegevens van Amerikanen door de NSA: hij hield de stemming over de Freedom Act tegen terwijl delen van de oude wet verliepen.

1 Waar draaien de wetten om?

Om de surveillancebevoegdheden van de Amerikaanse geheime dienst NSA. De Patriot Act werd door het Congres aangenomen meteen na 9/11. Het meest omstreden is artikel 215, waarmee de NSA telefoongegevens (‘metadata’) van Amerikanen in bulk mocht verzamelen. De Freedom Act maakt daar een einde aan. Voortaan zijn het de telefoonmaatschappijen die de gegevens opslaan. Om ze te kunnen doorzoeken moet de NSA langs het speciale gerechtshof voor de geheime diensten, het FISA-hof. Dat mag alleen toestemming geven als de NSA het verzoek onderbouwt: er moet in omschreven zijn welke gegevens nodig zijn, van welke specifieke personen, accounts of apparaten. Deze constructie is vergelijkbaar met de bewaarplicht zoals die tot voor kort in Nederland gold.

Daarnaast komt er meer transparantie. Inlichtingendiensten moeten laten weten hoeveel data ze verzamelen. Bedrijven als Facebook en Google mogen zeggen hoeveel aftapverzoeken zij krijgen.

2 Is de nieuwe Freedom Act een zege voor Edward Snowden?

In die zin dat de bevoegdheid van de NSA voor het eerst sinds 2001 gevoelig is beperkt. Tot nu toe verlengde het Congres de Patriot Act zeven keer vrijwel automatisch. Pas na de onthullingen van Snowden kwam er een werkelijke afweging van de balans tussen privacy en veiligheid. De naam USA Freedom is een acroniem: ‘Uniting and Strengthening America by Fulfilling Rights and Ending Eavesdropping Dragnet-collection and Online Monitoring’. Die naam laat zien dat het Congres poogt het vertrouwen van burgers terug te krijgen na de onthullingen van Snowden.

Maar de Freedom Act is niet waar Snowden voor pleit: een werkelijke beëindiging van de sleepnettactieken van de Amerikaanse overheid. De NSA houdt ruime mogelijkheden voor het doorzoeken van gegevens en behoudt andere omstreden bevoegdheden.

3 Wat deed Rand Paul gisteravond?

Rand Paul stemde tegen de nieuwe wet, net als twee Democratische senatoren. Ze vinden dat de NSA nog steeds te veel bevoegdheden heeft. 29 andere senatoren stemden tegen omdat ze vinden dat de Freedom Act juist strenger moet.

4 Wat verandert er voor niet-Amerikanen?

Niets. De USA Freedom Act gaat alleen over Amerikaanse burgers. De wet continueert dus de zogenoemde extraterritoriale werking van de Patriot Act. Zoals Christopher Soghoian van burgerrechtenorganisatie ACLU kernachtig twitterde: „Hoe te profiteren van de privacybescherming van de Amerikaanse wet voor buitenlanders – Stap 1: Vraag een Green Card aan.”