‘Kanye West lijkt erg op Wagner’

Interview Chilly Gonzales Pop of klassiek, pianist Chilly Gonzales voelt zich overal thuis. Vanavond in het Concertgebouw

Chilly Gonzales
Chilly Gonzales Foto Stefan Hoederath/ Getty Images

De Canadese pianist Chilly Gonzales haalt nogal wat fratsen uit, maar ondertussen verbindt hij Drake, Daft Punk en Feist met klassieke muziek. Voor zijn concert met het Kaiser Quartett bleek zoveel belangstelling, dat het naar de grote zaal van het Concertgebouw is verplaatst. „De klassiekemuziekwereld zit op een doodlopende weg.”

Chilly Gonzales introduceert zichzelf steevast als muzikaal genie. Arrogant? Nee, het past bij zijn voorliefde voor Amerikaanse hiphop en de daarbij horende uitvergrote ego’s. Het ‘personage’ Chilly Gonzales, dat de Canadese pianist Jason Beck gebruikt, treedt altijd op in een badjas met sloffen. Gonzales heeft met allerhande fratsen de laatste jaren een cultstatus opgebouwd. Zo verbrak hij in 2009 het wereldrecord pianospelen door in Parijs 27 uur achter elkaar op te treden, organiseerde hij pianowedstrijden met andere muzikanten en belandde zijn nummer Never Stop in 2010 in een reclame van Apple. Veel waardering kreeg hij voor zijn bijdrages aan albums van Jamie Lidell, Jane Birkin, Drake, Daft Punk en Feist. Vooral met de laatste werkte hij intensief samen.

Onlangs kwamen daar nog eens de ‘masterclasses’ bij die Gonzales voor een Duits radiostation van de WDR gaf en die op YouTube te zien zijn. Daarin ontleedt hij binnen vier minuten populaire nummers, vertelt hij over muziektheorie en zoekt daarbij parallellen in de muziekgeschiedenis en de klassieke muziek. Zo gebruikt hij Debussy en Beethoven om Drake te duiden, gaat hij via Nicki Minaj naar Billy Joel en Pachelbel, en verbindt hij Chopin met Prince en Iggy Azalea.

Na instrumentale soloalbums (Solo Piano 1 en 2), dancealbums en popalbums, bracht Gonzales onlangs Chambers uit, een album met het Duitse strijkkwartet Kaiser Quartett. Die samenwerking kwam voort uit een Europese tournee waarbij Gonzales met klassieke orkesten samenspeelde. In Nederland trad hij toen op in Eindhoven en Groningen met het Metropole Orkest. Met het Duitse Kaiser Quartett had Gonzales gelijk een klik, vertelt hij via de telefoon. „Het was een bromance. Zij hebben hetzelfde arbeidsethos als ik. Ook zij hebben zich in het begin van hun carrière muzikaal moeten prostitueren. Zoals ik piano in een hotel moest spelen, speelden zij in de orkestbak van een musical. Zij hebben dat instinct om te entertainen.”

De klassiek opgeleide Gonzales is hard ten opzichte van de klassiekemuziekwereld. „Als ik moet kiezen dan zit ik duidelijk in team pop. Ik volg het publiek. Als je, zoals in de klassieke muziek nog weleens wordt gedacht, ervan uitgaat dat het publiek het gewoon niet snapt, dan ben je verkeerd bezig. De klassiekemuziekwereld zit op een doodlopende weg. Pop is veel laagdrempeliger, iedereen mag het proberen. Als ik alleen klassiek was blijven spelen, was ik nu gefrustreerd geweest.”

Toch klinkt Gonzales op Chambers klassieker dan ooit. Er zit veel herhaling in de muziek, de melodie is leidend en de romantiek overheerst. „Deze muziek heb ik speciaal geschreven voor het Kaiser Quartett. Ik had niet eerder voor een klassiek ensemble gecomponeerd, dus moest ik veel uitproberen. We hebben nergens het geluid digitaal bewerkt. Elementen uit de elektronische muziek hebben we analoog nagespeeld.” Het in de popmuziek veelgebruikt delay-effect, een soort echo, werd nagespeeld door de strijkers. „Ook heb ik ze stukken zo laten spelen dat het lijkt op een sample zoals je in de hiphop hoort. Ik vind een kwartet ideaal. Bij een groter orkest zitten altijd een paar mensen die er geen zin in hebben. Nu kon ik de vier heren leren kennen en echt voor de persoon schrijven.”

Gonzales eet graag van twee walletjes. Niet alleen op de YouTube-filmpjes, maar ook in zijn optredens gebruikt hij achter de piano geregeld klassieke componisten om hedendaagse muziek te duiden. „Popmuzikanten werken veel meer op instinct. In een nummer van Taylor Swift kun je heel goed de symmetrie horen. En dan is het voor mij makkelijk om uit te leggen waarom het menselijk oor dit zo graag wil en waar je het nog meer kunt horen. Muziek van vijfhonderd jaar geleden en muziek van nu hebben meer gemeen dan je zult denken. Net zoals de mens en de aap ongeveer 96 procent van hun genen delen, zo delen Daft Punk en Bach ook het grootste deel van hun achtergrond.”

Gonzales houdt erg van hiphop. Pure hiphop, de veelgeprezen Kendrick Lamar, laat hem bijvoorbeeld koud. „Te zelfbewust, te jazzy. Doe mij maar Drake, Birdman en Lil Wayne. Ik vind niet dat Rick Ross muzikaal minder is dan Kendrick Lamar.”

Gonzales verbindt de ongeremde creativiteit uit de Romantiek met het traditionele opscheppen in de hiphop. En zo legt hij met plezier meer verbanden. In een artikel in The Guardian legde hij al eens uit hoe de persoonlijkheid van Liszt met Jimi Hendrix te vergelijken valt, Mozart met Michael Jackson, Chopin met Morrissey en hoe Wagner in zijn ego, genialiteit en grootheidswaan veel overeenkomst vertoont met rapper Kanye West.

Toch is Gonzales er niet op uit om zijn publiek meer naar klassiek te laten luisteren. Dat laat hem naar eigen zeggen koud. „Ik denk niet dat mensen via mij bij Brahms terecht gaan komen. Het maakt mij niet uit als mijn album de enige kamermuziek is die mensen in hun leven gaan luisteren. Ik ben geen ambassadeur.”