Gemeenten omzeilen SVB en betalen patiënten zelf pgb’s uit

Om te voorkomen dat zieke inwoners of hulpverleners in ernstige problemen komen, hebben gemeenten zelf persoonsgebonden budgetten voorgeschoten. Zeker zeventien gemeenten hebben dat gedaan. Nog eens zeven gemeenten hebben hiervoor uit voorzorg een noodvoorziening getroffen.

Een hulpverlener voert een gehandicapte man.
Een hulpverlener voert een gehandicapte man. Foto: ANP/ Roos Koole

Om te voorkomen dat zieke inwoners of hulpverleners in ernstige problemen komen, hebben gemeenten zelf persoonsgebonden budgetten (pgb’s) voorgeschoten. Zeker zeventien gemeenten hebben dat gedaan. Nog eens zeven gemeenten hebben hiervoor uit voorzorg een noodvoorziening getroffen. Dat blijkt uit navraag van NRC Handelsblad bij vijftig gemeenten.

Het gaat om zowel grote als kleine gemeenten, in het hele land. Sommige gemeenten betalen patiënten direct, andere de zorgverlener. De gemeenten spelen met de noodvoorzieningen in op de chaos bij het uitbetalen van de pgb’s, waarvoor de Sociale Verzekeringsbank (SVB) sinds 1 januari verantwoordelijk is. Al snel bleek dat hulpverleners niet of maanden te laat betaald kregen, waardoor in sommige gevallen geen zorg meer werd geleverd aan zieken. Gemeenten willen dat lokaal voorkomen.

Morgen spreekt de Tweede Kamer over de pgb’s met staatssecretaris Martin van Rijn (Volksgezondheid, PvdA). Hij zegt dat de problemen zo goed als opgelost zijn, maar oppositie en patiëntenverenigingen betwijfelen dat. De SVB valt onder politieke verantwoordelijkheid van de ministeries van Sociale Zaken en van Volksgezondheid.

Terugstorten

De meeste gemeenten die voorschotten betalen, hebben geen vertrouwen in het systeem. Zij maken afspraken met inwoners in afwachting van uitbetaling door de SVB. Als het geld, waarmee zieken zelf zorg inkopen, alsnog wordt uitbetaald door de SVB dan stort de pgb-houder het voorschot terug. Onder meer Den Haag, Arnhem en Almere kiezen voor deze noodgreep. Almere verstrekte 42 pgb’s aan 27 personen, in totaal 58.240 euro. Het Limburgse Brunssum schoot voor bijna 8.000 euro aan pgb’s voor aan veertien inwoners. Een woordvoerder:

“De reden dat wij voorschotten uitkeren is evident. Het ging mis. Zeker in één geval stopte de zorg helemaal, omdat er niet werd betaald.”

Maastricht gaat nog verder. Die gemeente voorzag eind vorig jaar al grote problemen met uitbetaling van pgb’s en weigerde daarom 1.250 hulpbehoevende inwoners over te hevelen aan de SVB. Dit is in strijd met de nieuwe zorgwetgeving. Wethouder Jack Gerats (Zorg, SP) negeerde ook protest van het ministerie voor Volksgezondheid. Gerats:

“We zijn ongehoorzaam geweest, en daar zijn we nu erg blij mee. Anders was deze groep in de problemen gekomen.”

Gemeenten -> SVB -> cliënt

De meeste gemeenten met een noodvoorziening hielpen één of twee inwoners. Zo is in Oisterwijk twee keer gebruik gemaakt van een noodlening, voor in totaal 3.000 euro. In Arnhem is twee keer een beroep gedaan op een speciale noodvoorziening van de gemeente voor zzp’ers, voor een bedrag van opgeteld 11.500 euro. Van de noodvoorziening voor zorgcliënten is nog geen gebruik gemaakt. Een woordvoerder:

“Arnhem schiet alleen voor wanneer echt nijpende situaties ontstaan”

Wethouder Gerats ziet de werkwijze van Maastricht als voorbeeld om het pgb-systeem te vereenvoudigen. Gerats is uitgenodigd op het ministerie. Hij zal voorstellen gemeenten de mogelijkheid te geven zelf pgb’s uit te betalen aan zorgverleners. Nu betalen gemeenten aan de SVB, dat vervolgens weer uitkeert aan burgers.

Het zijn vooral kleinere gemeenten die burgers financieel helpen. Voor grote steden is dat lastiger, omdat daar veel meer inwoners gebruikmaken van een pgb. Een noodfonds zou te kostbaar zijn. Den Haag doet het wel, maar slechts voor 16 klanten die beschermd wonen. Wel helpen de andere grote steden inwoners bij hun aanvraag. Een woordvoerder van Utrecht:

“We helpen burgers door contact te leggen met de SVB als we gebeld worden dat betaling op zich laat wachten. Onze lijnen met de SVB zijn korter dan die van burgers.”

Lees vanmiddag in NRC Handelsblad een voorbeschouwing op het pgb-debat van morgen (€).