Opinie

Die gevangenen zijn ook ons probleem

Het is onze plicht de Guantánamo-gevangenen op te nemen. Het zou ook hypocriet zijn als we het niet doen, betoogt Nelleke Hijmans.

Op de verkiezingsavond van de Amerikaanse Presidentsverkiezingen in 2012 besloot ik naar een groot evenement te gaan in het filmhuis in Groningen, waar we de hele nacht alles konden volgen. De tijd tussen de uitslagen was gevuld met lezingen, en zo kwam ik terecht bij een College Tour-achtige setting met een man die jaren onschuldig in Guantánamo had doorgebracht. Het kostte mij de rest van de nacht geen enkele moeite meer om wakker te blijven.

Die nacht won Obama zijn four more years. Hoewel Obama vaak verweten wordt Guantánamo nog niet te hebben gesloten in zijn termijn als president (een verkiezingsbelofte) heeft hij toch mooi 649 van de 780 Guantánamo gevangenen een plek weten te geven. Hij is goed op weg.

De VS hebben Nederland gevraagd twee gevangenen uit Guantánamo Bay op te nemen. Deze week las ik in de krant dat een ruime meerderheid in de Tweede Kamer hier fel op tegen is. Zij noemen het „een Amerikaans probleem”.

Dit is hetzelfde parlement dat momenteel met verve en een groot budget campagne voert voor Nederland in de VN-Veiligheidsraad (‘your partner for peace, justice and development’), het parlement dat zetelt in de stad ‘voor vrede en recht’. In die stad die bol staat van de internationale gerechtshoven, en waar in Scheveningen een internationale gevangenis staat, geeft het hoogste orgaan van onze democratie geen toestemming om twee gevangenen waarvan de schuld nog bewezen moet worden, op te nemen. Daarmee schaadt zij niet alleen de banden met de VS die om allerlei redenen voor ons allen belangrijk zijn, maar maakt zij een karikatuur van zichzelf.

We prijzen onszelf in de internationale gemeenschap, maar wanneer het concreet wordt, durft de Kamer haar handen niet te branden. Waarom? Omdat je niet kan scoren met buitenlandse politiek. Nee, het gaat niet om of het kan of om de morele plicht, het gaat om ‘de angst voor het beeld dat Nederland zijn grenzen openzet voor terroristen’. Hoe kun je als PvdA en VVD enerzijds stellig verdedigen dat ex-jihadisten moeten worden gereïntegreerd in onze samenleving, maar twee niet schuldig bewezen verdachten aan hun lot overlaten?

PvdA’er Michiel Servaes kaatst met zijn „ernstige bedenkingen” de bal terug naar Obama, die volgens hem de rechtspraak in zijn eigen land eerst maar op orde moet krijgen. Obama kent de grenzen van zijn macht. In plaats van dat hij afwacht tot de dag dat het Amerikaanse Congres hem erbij helpt – want hij weet dat hij dan lang kan wachten – doet hij een beroep, zoals zovelen in de internationale arena eerder een beroep deden op de VS. En met succes: 56 landen hebben reeds gevangenen opgenomen.

Maar waar 56 landen voorgingen, haakt uw partner voor ‘peace, justice and development’ af. Landen als Koeweit, Soedan, maar ook Spanje, Duitsland en zelfs het altijd neutrale Zwitserland gingen ons al voor.

Als we, zoals onze koning deze week, alleen nog aankloppen bij de VS voor onze handelsbelangen dan verloochenen we onze democratie. We geven door deze hypocrisie de cynici die stellen dat de democratie z’n beste tijd gehad heeft, gelijk. Dan kunnen je mensen op de universiteit nog zo veel leren, maar leid je louter cynici in de dop op.