Blatter stapt op

Zo ga je wel met een crisis om, FIFA

Hij stapt toch op. En hij laat een organisatie in crisis achter. Hoe daar mee om te gaan? Dit artikel verscheen eerder op NRC Q.

Smeergeld, corruptie, opgepakte werknemers: de FIFA is een organisatie in crisis. De eerste reactie van president Sepp Blatter woensdag? Dat de FIFA heel blíj is dat dit ontdekt is. En dat hij niet in zijn werkkamer staat te dansen. Via een woordvoerder.

Niet bepaald een “goede indruk”, zegt Peter Rehwinkel, oud-burgemeester van Groningen en nu crisismanager. Blatter zelf liet zich de 24 uur erop niet meer zien. Dat terwijl vandaag de verkiezing voor een nieuwe FIFA-directeur plaatsvindt. Grootste kanshebber: weer Blatter.

Nee, een normaal bedrijf is de FIFA niet. Toch kan het leren van het bedrijfsleven. De voetbalbond heeft geen strateeg voor de huidige crisis ingehuurd, maar wij helpen ze even met advies van drie crisismanagers voor bedrijven.

1. Bagatelliseer niet

Blatter liet zich gisterenmiddag pas zien, bij de opening van het jaarlijkse FIFA-congres. Terwijl het juist belangrijk is snel betrokkenheid en begrip te tonen, zegt Sylvester Bennema, directeur van Crisicom. “Anders versterk je het gevoel dat er iets mis is.”

Blatter zou het woord moeten voeren, zegt Rehwinkel. Arthur Zanders van Zanders Consulting & Training beaamt:

“Als het probleem zo groot is als bij de FIFA, gebruik dan geen woordvoerders. In een crisis is het belangrijk om een leidinggevende te laten zien. Je moet het probleem niet bagatelliseren.”

Toch gaat juist dat vaak mis. Kijk maar naar Tony Hayward, tot in 2010 bestuursvoorzitter van oliegigant BP. Toen in datzelfde jaar olie in de Golf van Mexico lekte, zei hij tegen The Guardian dat het lek “relatively tiny” was in vergelijking met de “very big ocean”. En later: “I’d like my life back” - door de New York Times tot de soundbite from hell gedoopt. Hij moest even later opstappen.

2. Ontken niet

FIFA noemt zich de “getroffen partij”, Blatter heeft er níets mee te maken en de verkiezing gaat (vooralsnog) gewoon door. De strategie van FIFA lijkt: weinig vertellen en veel ontkennen.

Terwijl Zanders zegt: “kies een andere strategie dan ontkenning.” Ook als je het zelf niet hebt gedaan. Laat een crisisteam uitzoeken wat waar is, onderzoek de eigen rol en neem verantwoordelijkheid. Bennema: “Ga niet ontkennen wat later toch bekend kan worden.”

Bij het Canadese Maple Leaf Foods ging dat beter. Na ernstige voedselvergiftigingen door hun vleeswaren - met dodelijk gevolg - bood de topman uitgebreid zijn excuses aan.

Hij staat nog steeds aan het hoofd van het bedrijf.

3. Stap op

Volgens de FIFA-woordvoerder kan Blatter blijven (“the president is not involved, so how can you say that he has to step down?”), maar soms zit er niks anders op: opstappen. “Als organisatie heb je negen van de tien keer zelf ook gefaald als er zoiets gebeurt”, zegt Zanders. “Neem verantwoordelijkheid. Dat kan door je strategie aan te passen, of door af te treden.” Bijvoorbeeld als je geloofwaardigheid in het geding is.

Bij de Rabobank vertrokken bestuursvoorzitter Piet Moerland en later bestuurder Sipko Schat na de Libor-affaire. De eerste zei in zijn verklaring het volgende: “Namens de bank en namens het Bestuur wil ik een kristalhelder signaal afgeven: een oprechte spijtbetuiging en een scherpe afkeuring over de ongepaste gedragingen.”

Maar niet iedereen legt een uitgebreide schuldverklaring af. Bij KPMG zei de opgestapte Jurgen van Breukelen:

“Zolang de aandacht binnen en buiten ons bedrijf niet naar de vorderingen in ons verandertraject gaat, maar blijft steken rondom mijn persoon, kan KPMG zich niet volledig richten op (…) de ommekeer die we als bedrijf aan het maken zijn.”

Zelfs als Blatter vandaag herkozen wordt, blijft hij volgens Rehwinkel misschien niet lang. Uiteindelijk spreekt, naast de UEFA, “de taal van het geld” ook voor de FIFA. Onder meer sponsors Visa, Coca-Cola en Adidas maken zich al zorgen. En als zij hun geld intrekken, wordt het echt moeilijk.