VVD en PvdA zijn het nog niet echt eens over de zzp’er

het zzp-beleid van Rutte II. Op 1 juli gaan twee wetten in over zzp’ers. Alleen: waar de VVD droomt van zoveel mogelijk zelfstandigen, ziet de PvdA in zzp’ers vooral verborgen werklozen.

Foto Corbis
Foto Corbis

Stel: je bent journalist of metselaar, en je bent je vaste baan kwijtgeraakt. Of die had je nog niet. Als je dan het afgelopen weekend naar VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra hebt geluisterd, weet je: je moet je vestigen als zzp’er. Dan ben je blij, want vrij om te kiezen of en hoe je je wilt verzekeren tegen risico’s.

Maar als je in hetzelfde weekend ander nieuws hebt gevolgd, weet je – onthuld door de Volkskrant – dat PostNL zzp’ers heeft gebruikt als verkapte werknemers, met instemming van de Belastingdienst. Ze deden hetzelfde werk als pakketbezorgers in vaste dienst, maar waren veel goedkoper. De PvdA zag er meteen uitbuiting en een schijnconstructie in en vanaf 1 juli is daar een wet tegen: de wet Aanpak Schijnconstructies.

1Waarom kon PostNL dat doen?

Het bedrijf zegt er niets over, de Belastingdienst ook niet – alleen dat het ‘niet onwettig’ was. Volgens de regels moet je als zzp’er meer dan één opdrachtgever hebben om echt de status van zzp’er te hebben, die je recht geeft op fiscale voordelen. Als je maar voor één bedrijf werkt, ben je een schijnzelfstandige. Je hoort dan in dienst te zijn. Maar als zulke zzp’ers elk jaar tegen de fiscus zeggen dat ze verwachten om volgend jaar wel meer opdrachtgevers te hebben, is er meestal niets aan de hand. En er zijn grote bedrijven die zzp’ers in naam bij verschillende dochterondernemingen aan opdrachten helpen, al doen ze steeds hetzelfde werk.

2Helpt de wet Aanpak Schijnconstructies daartegen?

In theorie wel, in de praktijk zou het weleens moeilijk kunnen zijn. Als je je uitgebuit voelt, kun je je werkgever door die wet aanpakken. Maar denk niet dat zo’n bedrijf je nog eens inhuurt en het kan lang duren voordat je je gelijk haalt. Als je werkgever in orde is, kun je – door de speciale fiscale voordelen voor zzp’ers – nog aardig verdienen. Alleen: het aantal zzp’ers stijgt nu zo hard dat de regering Rutte II zich zorgen maakt. De belastingvoordelen kosten de overheid veel geld. Op ministeries wordt onderzocht of het moet veranderen: misschien moeten niet alle zzp’ers belastingaftrek krijgen, maar alleen innovatieve ondernemers. En misschien moeten alle zzp’ers worden gedwongen om zich te verzekeren tegen risico’s.

3Wil Rutte II het dan onaantrekkelijker maken om zzp’er te worden?

De PvdA ziet vooral dat zzp’ers soms verborgen werklozen zijn en vaste werknemers kunnen worden verdrongen door schijn-zzp’ers. Dus ja: een deel van Rutte II zou dat wel willen. Maar het andere deel, coalitiepartner VVD, wil dat juist niet. Die partij droomt van een arbeidsmarkt met alleen ondernemers: grote (bedrijven) die kleine (zzp’ers) inhuren. En dus is er nog geen plan: de coalitie komt er vooralsnog niet uit.

Vaste werknemers worden ook steeds vaker vervangen door tijdelijke krachten. Per 1 juli is er de wet Werk en Zekerheid die dat moet tegengaan.

4Willen PvdA en VVD daarmee wel hetzelfde bereiken?

Nee, en dat bleek ook weer afgelopen weekend. Zijlstra noemde losse contracten ‘de norm’. Voor de VVD is wel belangrijk dat door die wet ontslag eenvoudiger en in het geval van oudere werknemers ook goedkoper wordt. Maar er worden ook strengere eisen gesteld aan losse contracten, zodat werknemers eerder vast werk krijgen. Dat wil vooral de PvdA van minister Lodewijk Asscher. Maar er zijn ook al bedrijven waar het tegenovergestelde gebeurt, denk aan ING: tijdelijke werknemers werden ontslagen om te voorkomen dat zij meteen al extra rechten kregen. Om na te gaan of de wet werkt of niet, willen Tweede Kamerleden nu weten welk plan er komt voor de zzp’ers. Blijven die goedkoop en aantrekkelijk? Dan komt Zijlstra’s droom (en Asschers nachtmerrie) misschien toch uit.