Persgroep hard in botsing met freelancers over doorplaatsen

De Persgroep betaalt freelancers voortaan 5 procent meer. Maar dan mag het concern hun werk wel zeven dagen doorplaatsen en -verkopen. De NVJ is boos.

Foto ANP

Het was gisteren #D-Day voor het #Auteursrecht, schreef de Nederlandse Vereniging voor Journalisten (NVJ) in een oproep aan zelfstandige journalisten. Met die hashtags moesten ze de onvrede van zich af twitteren. Aanleiding waren de nieuwe voorwaarden die de Persgroep, uitgever van de Volkskrant, Trouw, Het Parool, AD en veel regionale kranten, liet ingaan.

Daarin staat dat freelancers vanaf nu 5 procent meer betaald krijgen (15 procent als het voor het AD is, omdat die artikelen en foto’s veel vaker worden doorgeplaatst in regionale kranten). In ruil daarvoor mag De Persgroep het werk zeven dagen lang naar eigen inzicht doorplaatsen en -verkopen, zonder dat de freelancer daar apart voor wordt betaald. Kees Verhoeven (D66) stelde er Kamervragen over.

Zondag bood Bart Verkade, zakelijk directeur van de Persgroep, in een brief aan NVJ-secretaris Rosa García López zijn excuses aan voor het op het laatste moment pas inlichten van de freelancers; de brief erover werd anderhalve week geleden verstuurd. Maar inhoudelijk bleef hij de voorwaarden verdedigen: die zijn volgens hem ingevoerd om één lijn te trekken voor alle titels, helemaal nu de Wegener-kranten zijn overgenomen en de Persgroep vorige week is begonnen met PAPER, een digitaal magazine dat elke dag vijftien artikelen overneemt uit de verschillende Persgroep-titels.

Volgens García López pakken de voorwaarden „dramatisch” uit voor de drie- tot vierduizend zelfstandige journalisten die regelmatig voor de Persgroep werken. „Het gaat erom dat je daarmee iets weggeeft: verdere exploitatiebevoegdheid. Als na zeven dagen alle mogelijkheden zijn benut, is het onderwerp niet meer actueel en kan de freelancer zijn werk nergens anders meer slijten. De Persgroep kan je interview of foto aan iedereen doorverkopen. Ook aan adverteerders.”

Verkade zegt desgevraagd dat het „complete onzin” is dat werk van freelancers ook aan adverteerders wordt verkocht. Dat de licentie nu ‘breder’ is, zoals hij in de brief schreef, is volgens hem omdat de huidige contracten opgesteld werden in een tijd zonder digitale platformen.

De invoering van de nieuwe voorwaarden komt nu het wetsvoorstel Auteursrecht al in de Eerste Kamer ligt. Geen toeval, volgens García López: „De Persgroep wil nog even snel voorsorteren en voorwaarden opleggen zonder in dialoog te gaan.” In dat wetsvoorstel staat dat zelfstandige journalisten een ‘billijke vergoeding’ horen te krijgen als hun werk wordt doorgeplaatst of -verkocht. Daar is nu geen sprake van, zegt ze. Bekende columnisten hebben soms zelf al doorplaats-afspraken met andere media, waar ze extra aan verdienen. „Nu vervalt zo’n vergoeding en hebben ze slechts de 5 procent extra, waarmee ze er juist op achteruit gaan.”

Aan uitbuiten van freelancers doet de Persgroep niet, zegt Verkade. „Een idee voor een artikel of foto wordt vaak geboren op de redactie en dan uitbesteed aan een freelancer. Het zou gek zijn als die het dan al snel zelf ergens anders kan verkopen.”

García López heeft veel reacties van boze en ongeruste freelancers gekregen. „Ik raak er bijna ontroerd van.” NVJ-onderzoek uit 2013 wees uit dat freelancers gemiddeld 20.000 euro netto per jaar verdienen. „Dat is al moeilijk rondkomen, helemaal als je een gezin hebt. Ik sprak er net nog één, die zei: Rosa, we hebben met dat wetsvoorstel eindelijk de kans er iets meer uit te slepen. Ga ervoor.”