Je kunt Nederland uit de EU halen, maar de EU haal je niet uit Nederland

BRUSSEL - Minister-president Mark Rutte ondertekent in het bijzijn van Martin Schulz, de voorzitter van het Europees Parlement, het gastenboek van het Europees Parlement.
BRUSSEL - Minister-president Mark Rutte ondertekent in het bijzijn van Martin Schulz, de voorzitter van het Europees Parlement, het gastenboek van het Europees Parlement. Foto ANP / Jonas Roosens

Zwitserland heeft alles wat het eurosceptische hartje begeert: eigen munt, soevereiniteit en directe democratie. Toch is ze elke sturing over haar lot kwijt. Neem geen voorbeeld aan dat land, betoogt Marnix Amand.

Uit eurosceptische hoek, met name Thierry Baudet cum suis, hoor je steeds vaker dat Nederland buiten de EU weer een zeker vermogen tot zelfbeschikking zou moeten bemachtigen. Zolang we in de EU blijven, zo luidt de redenering, staat het volk buitenspel: het ongekozen Brussel beslist toch over al het wezenlijke. Vrij van Brusselse inmengingen zouden we met een eigen munt en de bevoegdheid tot eigen regelgeving de Nederlandse democratie weer invulling kunnen geven.

Een mogelijk antwoord hierop is een oproep tot de koopman in ons: we verdienen veel aan de EU. Het klopt dat de kosten-batenanalyse uiterst positief is, maar zo mist men door de bomen het bos. Het EU-lidmaatschap is voor Nederland namelijk geen kwestie van afwegen, maar bittere noodzaak. In tegenstelling tot wat Baudet c.s. hopen te bereiken zal Nederland buiten de EU het beetje soevereiniteit dat haar nog rest verliezen.

Voor wie het niet gelooft: kijk goed naar Zwitserland. Zwitserland heeft namelijk alles wat het eurosceptische hartje begeert: een eigen munt, volledige soevereiniteit en een directe democratie waar het volk via volksraadplegingen vaak aan het woord is. En Zwitserland is elke sturing over haar lot kwijt.

De Zwitserse centrale bank (SNB) dacht met een eigen munt ook haar eigen beleid te kunnen voeren en legde in 2011 een wisselkoersplafond op om de Zwitserse export te beschermen tegen een te goedkope euro. De financiële markten dachten er anders over en ‘drukten’ vier jaar lang tegen het koersplafond aan, tot de SNB in januari dit jaar brak; de berg euro’s die de SNB moest opkopen om de koers van de frank laag te houden was onhoudbaar hoog geworden. Resultaat: 50 miljard euro verlies (!) voor de Zwitserse belastingbetaler en een peperdure Zwitserse export die de concurrentie niet meer aankan, de frank is in een paar maanden met 20 procent gestegen. De dure les is dat een eigen munt nog geen eigen monetair beleid betekent. Wie de eurocrisis en de financiële markten tegen zich heeft is machteloos.

Lees verder (€)

Marnix Amand is universitair docent economie aan de Universiteit van Lausanne in Zwitserland.