Die 12-urige werkdag is ‘standaard’

Chipmaker NXP overtreedt de regels in zijn fabrieken in Filippijnen en Thailand, vinden de vakbonden.

Illustratie: Stella Smienk

Producent van geavanceerde chips voor zelfrijdende auto’s en veilige bankkaarten, hofleverancier van Apple en Samsung. Zo kennen we NXP in Nederland: een hightechbedrijf dat in vijf jaar zijn beurswaarde zag vertienvoudigen.

Dat succes heeft een keerzijde, stelt onderzoeksbureau Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen. SOMO publiceert vandaag, samen met het aan de vakbond gelieerde GoodElectronics, een kritisch rapport over arbeidsconflicten in de NXP-fabrieken in Thailand (3.700 medewerkers) en de Filippijnen (3.200 medewerkers).

NXP zou zich niet aan internationale arbeidswetgeving houden, vakbonden ondermijnen en aandeelhouders niet voldoende informeren over conflicten. NXP (27.000 medewerkers wereldwijd) herkent zich niet in de kritiek, zegt het bedrijf in een reactie.

GoodElectronics en SOMO baseren zich op enkele cases. Bij de fabriek in de Filippijnen werden in mei 2014 24 werknemers ontslagen, omdat ze illegaal actie hadden gevoerd door niet te werken op feestdagen. Pas na maanden van demonstraties nam NXP 12 van de 24 medewerkers weer aan; de rest kreeg een ontslagvergoeding.

Verplichte overuren

In Thailand streed NXP in 2012 met bonden over een nieuw werkritme: vier dagen van 12 uur, gevolgd door twee dagen vrij. Voorheen maakten de werknemers zes dagen van acht uur, gevolgd door een vrije zondag.

Volgens NXP is een 12-urige werkdag „standaard in de chipindustrie”. Elk uur boven de 8 wordt als overwerk uitbetaald. Maar het personeel voelt zich gedwongen om overuren te maken en mist de vrije zondag. Tientallen vakbondsleden die protesteerden tegen het nieuwe regime zouden „onder druk zijn gezet, gediscrimineerd en gepest met vernederende klusjes”. Twee externe organisaties bogen zich over het conflict: de ene gaf NXP gelijk, de andere de vakbond.

Daarnaast – maar op dit punt is het rapport minder specifiek – zouden werknemers op de productievloer te weinig beschermd zijn. Tien gevallen van kanker zouden het „topje van de ijsberg” kunnen zijn.

NXP noemt het rapport subjectief en tendentieus. „Dit rapport zoomt ongelooflijk in op een paar incidenten”, aldus Jean Schreurs, verantwoordelijk voor juridische zaken bij het bedrijf. „De tevredenheid onder onze werknemers stijgt juist.” NXP laat dat jaarlijks door een extern bureau onderzoeken.

Beide fabrieken waren al decennia onderdeel van de halfgeleidertak van Philips, waar NXP in 2006 uit voortkwam. Het is de back end-tak, waar oneerbiedig gezegd de pootjes aan de chips worden gezet, zodat ze verwerkt kunnen worden in apparaten. High techwerk, dat wel.

Volgens Theo Halders, die de NXP-fabriek in Thailand leidt, is het nieuwe rooster ingevoerd om te voorkomen dat werknemers meer dan 60 uur per week werken. Dat vereist NXP’s lidmaatschap van de Electronic Industry Citizenship Coalition. „Wij moeten veranderen en dat vergt aanpassing van mensen”, zegt Halders.

Het rapport vermeldt dat de NXP-fabriek op de Filippijnen in een aparte zone staat, waar de overheid garandeert dat bedrijven geen ‘last’ hebben van vakbonden of stakingen. NXP’er Eric-Paul Schat, die vroeger de fabriek leidde: „Er zijn goede logistieke voorzieningen in die zone, dat is alles.”

Harder dan Philips

Vakbondsvoorzitter Reden Alcantara (37) uit Manilla raakte zijn baan kwijt door het conflict over feestdagen. Toch zegt hij: „Vergeleken met andere bedrijven hier is NXP goed voor werknemers. Het bedrijf is harder geworden sinds het los staat van Philips.”

Gerald Maenen van FNV Bondgenoten deelt die opvatting: „Philips voelde een zorgplicht voor medewerkers, NXP niet. Als je divisie niet voldoende rendement maakt, word je meteen boventallig verklaard.”

Welcome to the real world, denken ze bij NXP: werken op feestdagen en in dagen van 12 uur hoort er bij als je op het hoogste wereldniveau wilt meespelen, met veeleisende klanten als Apple en Samsung. Die zijn samen goed voor een vijfde van de NXP-omzet van 5,2 miljard euro (in 2014).

Apple kreeg kritiek op misstanden bij het Chinese Foxconn, dat iPhones en iPads in elkaar schroeft. Apple eist van al zijn leveranciers goed gedrag. Vandaar Apple al gepord werd om protest aan te tekenen bij NXP. Onnodig, aldus NXP: grote klanten houden al audits in de chipfabrieken.

Deze controles zijn niet zo spontaan, zegt Reden Alcantara: „Ze worden een maand van tevoren aangekondigd en het personeel is dan al geïnstrueerd.” NXP ontkent dat.

Het bedrijf maakt zich op voor nieuwe onderhandelingen met de vakbonden op de Filippijnen. De RF Power-divisie (chips voor zendmasten, 2.000 medewerkers) wordt verkocht. „Personeel mag zelf kiezen of ze meegaan naar de nieuwe eigenaar”, aldus NXP. Vakbondsvoorzitter Alcantara waarschuwt alvast: „Wie overstapt is z’n vaste baan kwijt.”