Belang van Schiphol gaat voor de dochter van Air France

Een ‘gelijkwaardige fusie’ komt zelden voor. Het kan alleen even duren voor dit tot de buitenwereld doordringt. Dat geldt ook voor het samengaan van luchtvaartmaatschappijen Air France en KLM in 2003. De aanvankelijk harde afspraken over de verdeling van de macht en over de posities van beide thuishavens van de maatschappijen, Charles de Gaulle en Schiphol, blijken in de tussentijd onder erosie te hebben geleden. Voormalig minister Eurlings blijkt in 2010, een jaar voor hij toetrad tot het KLM-bestuur, de hardste bepalingen te hebben geschrapt.

De macht verschuift dus langzaam naar Frankrijk. De Tweede Kamer maakt zich zorgen over het lot van KLM, nu duidelijk wordt dat de fusie – zoals zo vaak – een overname in schaapskleren bleek. Maar wat is hier het belang? Een sterke nationale luchtvaartmaatschappij of een sterke nationale luchthaven?

Besluiten over die twee waren altijd nauw verbonden, en die reflex is er nog steeds. Maar die link is straks niet meer vanzelfsprekend. Allereerst omdat niet uitgesloten moet worden dat KLM binnen de fusie verder wordt overvleugeld, en Charles de Gaulle binnen het bedrijf alsnog een groter accent krijgt dan Schiphol. De ervaring leert dat dit proces onder politieke druk hooguit nog wat kan worden uitgesteld maar niet bevroren, laat staan gekeerd.

Bovendien komen traditionele luchtvaartmaatschappijen verder onder druk te staan. Eerst waren er de nieuwe regionale prijsvechters als Ryanair. Intercontinentale vluchten konden lang aan de prijzenslag ontkomen, maar de opkomst van prijsvechters uit bijvoorbeeld de Golfstaten verandert in hoog tempo het spel.

Staatssecretaris Mansveld (Infrastructuur en Milieu, PvdA) weifelt nu bij het toelaten van meer vluchten van Qatar Airways op Schiphol, en verwijst naar komend Europees beleid. Dat lijkt uitstel ten bate van KLM. Maar in de nieuwe realiteit, hoe pijnlijk ook, is het in wezen uitstel ten bate van een plaatselijke dochtermaatschappij van Air France. En: is het ook goed voor Schiphol? De luchthaven moet rekening houden met een toekomst waarin KLM niet langer de forse en gegarandeerde rol speelt die het bedrijf tot nu toe vervulde.

Schiphol, met zijn enorme netwerk van bestemmingen en hoge frequentie van vluchten is van cruciaal belang voor burgers en bedrijven. Het vestigingsklimaat in Nederland hangt er sterk mee samen. Politieke besluitvorming moet uitgaan van het belang van de luchthaven. De staatssecretaris zou de rode loper moeten uitrollen voor elke maatschappij die er op wil vliegen. Als de fusie tussen Air France en KLM, twaalf jaar na dato, soms dwingt tot een keuze tussen KLM en Schiphol, dan is die snel gemaakt.