Sportvrouwen hebben vaak hoger testosteron

Een testosterontest moest bepalen wie aan vrouwensport mee mocht doen. De test is nu alweer omstreden.

Gewoon gespierd? De Amerikaanse hardloopster Francena McCorory won op 15 mei een 400 meter in Doha, Qatar.
Gewoon gespierd? De Amerikaanse hardloopster Francena McCorory won op 15 mei een 400 meter in Doha, Qatar. Foto MARWAN NAAMANI/AFP

In 2012 leek de zaak beslist, met een nieuwe test die bepaalt of iemand als vrouw aan topsportwedstrijden mee mag doen. Nu wankelt die test. Daarmee ligt al weer de vijfde test op ‘vrouwelijkheid’ sinds de jaren vijftig is ingevoerd onder vuur ligt. De strijd over die deelnametests wordt de laatste jaren in rechtszalen uitgevochten, omdat in topsport veel geld om gaat. De advocaten bestrijden elkaar met resultaten van wetenschappelijk onderzoek.

In een kort overzichtsartikel in Science van 22 mei schetsten Katrina Karkazid, antropoloog aan Stanford University, en Rebecca Jordan-Young van het Barnard College in New York, de tegenstrijdige uitkomsten van het wetenschappelijk onderzoek.

Karkazid en Jordan-Young zijn niet gespecialiseerd in sport. Ze onderzoeken zwakke plekken in de wetenschap van sekseverschillen. Die zijn er, want de verschillen tussen man en vrouw zijn niet altijd duidelijk. Sporters en sportbonden worden daar keer op keer mee geconfronteerd, want vrouwen met mannelijke spieren schoppen het ver in sommige sporten.

De Zuid-Afrikaanse hardloopster Caster Semenya was opgevoed als vrouw en voelde zich vrouw toen ze in 2009 in Berlijn wereldkampioen op de 800 meter hardlopen werd. Daarna werd ze ervan beschuldigd ‘geen vrouw’ te zijn.

Haar zaak versnelde de beslissing van de Internationale Atletiekfederatie (IAAF) en het Internationaal Olympisch Comité (IOC) om voortaan niet meer te bepalen of iemand al of geen vrouw is. Er kwam een simpele regel: bij een testosterongehalte beneden de 10 nanogram per liter (ng/l) bloed mag iemand aan de vrouwenwedstrijd meedoen. Wie hoger zat moest er wat aan doen, met medicijnen of een operatie, om weer mee te mogen doen. Het idee was dat er vrijwel geen vrouw van nature een testosterongehalte boven de 5 heeft. De normaalwaarden liggen tussen de 0,5 en 2,5 ng/l – bij mannen doorgaans tussen de 10 en 35 ng/l. Maar uit vorig jaar gepubliceerd onderzoek blijkt dat de testosteronverdeling bij topsporters in de vrouwencompetitie aanmerkelijk hoger te liggen: dik 10 procent heeft een testosterongehalte boven de 10.

De 18-jarige Indiase sprintster Dutee Chand heeft de zaak nu aan het rollen gebracht, met steun van haar nationale sportbond. Vorig jaar is de jonge potentiële winnares uitgesloten van de Commonwealth Games vanwege een te hoog testosterongehalte. Eind maart begon haar zaak voor het internationaal sporttribunaal CAS in Lausanne. Haar advocaten noemen de regels discriminerend en juridisch onjuist. De uitspraak laat nog weken op zich wachten.