Sarkozy middelpunt herboren partij

Oud-president wil als verlosser met Les Républicains in voetsporen van Charles de Gaulle treden.

Nicolas Sarkozy met zijn vrouw Carla Bruni tussen de oud-premiers Fillon (rechts) en Juppé, zijn rivaal in de partij.
Nicolas Sarkozy met zijn vrouw Carla Bruni tussen de oud-premiers Fillon (rechts) en Juppé, zijn rivaal in de partij. Foto Charly Triballeau/AFP

Nicolas Sarkozy heeft sinds zaterdagmiddag zijn eigen partij. Maar de door hem beloofde eenheid bij Frans rechts blijft fragiel.

Nog voor zijn politieke rivaal Alain Juppé aan het eind van het oprichtingscongres van Les Républicains is uitgesproken, scanderen de ongeveer tienduizend partijleden de naam van de laatste en belangrijkste spreker van de middag: ‘Nicolas, Nicolas’, klinkt het voor de zoveelste keer in de immense hal in Parijs. Even eerder is oud-premier Juppé, de belangrijkste uitdager van Sarkozy als rechts presidentskandidaat in 2017, al uitgefloten.

Krap een half jaar na zijn verkiezing tot partijleider van de sinds 2012 door affaires, geldtekorten en een machtsstrijd tot op het bot verdeelde UMP, heeft Sarkozy de partij met een snelle ‘rebranding’ naar zijn hand gezet. Dat hij oud-premier Juppé na het fluitconcert prijst als „staatsman” en hij al zijn concurrenten een plaatsje op het podium gunt, doet daar weinig aan af. Het is Sarkozy die in de herboren partij in het middelpunt staat.

Nadat een rechter vorige week bezwaren van vooral linkse organisaties tegen de nieuwe partijnaam van de hand had gewezen, stemde ruim 83 procent van de partijleden voor de naamsverandering. Een nog groter deel steunde de nieuwe statuten, waarin onder meer afspraken staan die een nieuwe leiderschapsstrijd bij de voorverkiezingen voor 2017 moeten voorkomen.

„We weten dat we niet de enige erfgenamen van deze geschiedenis zijn”, zegt Sarkozy over critici die vinden dat hij met de nieuwe naam een nationaal symbool heeft gekaapt. Maar regerend links kan wat hem betreft geen aanspraak maken op „de republiek van generaal De Gaulle”, de vader van modern Frankrijk. De partij van president François Hollande heeft de republiek „verraden” en „gekleineerd”, onder andere door „laks” justitiebeleid en onvoldoende nadruk op „assimilatie” van immigranten. Sarkozy presenteert zich niet alleen als redder van zijn partij, maar ook als de man die de republiek „in ere herstelt”.

Daarmee maakt hij van zichzelf een soort Charles de Gaulle, een ultieme verlosser van de natie, iemand die Frankrijk terugbrengt in de vaart der volkeren. Niet voor niets ligt op alle stoelen in de zaal een exemplaar van het door Sarkozy opgestelde Appèl aan alle republikeinen van Frankrijk. Dat is een soort beginselverklaring van de nieuwe partij die in vormgeving en plechtigheid wel erg veel weg heeft van De Gaulles beroemde Appel du 18 juin uit de Tweede Wereldoorlog. Daarin riep de generaal de Fransen vanuit Londen op tot verzet.

De historische beelden gaan er bij de leden in als zoete koek. „Met Sarkozy hebben we eindelijk weer een echte chef in Frankrijk”, zegt partijlid Emmanuel Sénécal tevreden met het pamflet van de kleine generaal stevig in de hand. „Alleen Sarkozy kan ons samenbrengen”, meent aanhanger Paul Faye, die T-shirts met het nieuwe partijlogo staat te passen. Betekent dit dat Alain Juppé en mogelijke andere kandidaten op een zijspoor staan? „Het zal voor hen heel lastig worden.”

Toch is de race voor de presidentskandidatuur van 2017 nog niet gelopen. Sarkozy is de favoriet van partijleden, maar Juppé heeft steun van een meerderheid van de Fransen. In overleg met het kamp van Juppé heeft de partij besloten om volgend jaar voor het eerst een open voorverkiezing te organiseren, waarbij niet alleen leden maar alle Fransen mogen stemmen.

Omdat veel linkse kiezers de presidentsverkiezingen van 2017 nu al als een verloren race beschouwen, zijn er bewegingen gaande om bij de rechtse voorverkiezingen de gematigder Juppé te steunen. Als die in een tweede kiesronde tegenover Marine Le Pen van het populistische Front National komt, kan hij op zijn sloffen president van Frankrijk worden.

„Natuurlijk blijft er ruimte voor andere kandidaten”, zegt parlementslid Daniel Fasquelle, vertrouweling van Sarkozy en penningmeester van de partij. Onder Fasquelles verantwoordelijkheid organiseerde Frans rechts uit financiële nood na de dure campagne in 2012 het soberste partijcongres in jaren: geen gratis eten, geen prestigieuze locatie in het hart van de stad, maar een eenvormige tentoonstellingshal tussen de Parijse ringweg en een spoorwegemplacement, waar leden bij foodtrucks op eigen kosten voor de lunch een burrito of hamburger konden aanschaffen.

„Het gaat om de inhoud natuurlijk”, zegt de jonge Juppé-aanhanger Bastien Cueff, die zijn ideale presidentskandidaat omringd door camera’s een druipend broodje naar binnen ziet werken. „Eenheid is niet genoeg”, zal de uitdager van Sarkozy even later na het fluitconcert op het podium zeggen. Hij wil ideeën. „Het is nodig een doel te stellen, een koers te bepalen.”