Le retour du petit Nicolas

Nicolas Sarkozy heeft sinds dit weekend zijn eigen partij. Hij presenteert zich als de man die de republiek in ere herstelt. Maar de beloofde eenheid op rechts blijft fragiel.

Nicolas Sarkozy en zijn partijgenoten zingen het volkslied op het oprichtingscongres van Les Républicains. YOAN VALAT/AP
Nicolas Sarkozy en zijn partijgenoten zingen het volkslied op het oprichtingscongres van Les Républicains. YOAN VALAT/AP

Nog voor zijn politieke rivaal Alain Juppé zaterdagmiddag aan het eind van het oprichtingscongres van ‘Les Républicains’ is uitgesproken, scanderen de ongeveer 10.000 partijleden de naam van de laatste en belangrijkste spreker van de middag: ‘Nicolas, Nicolas’, klinkt het voor de zoveelste keer in de immense hal in Parijs. Even eerder is oud-premier Juppé, de belangrijkste uitdager van Sarkozy als rechts presidentskandidaat in 2017, al uitgefloten.

Krap een half jaar na zijn verkiezing tot partijleider van de sinds 2012 door affaires en een machtsstrijd tot op het bot verdeelde UMP, heeft Sarkozy de partij met een snelle rebranding naar zijn hand gezet. Dat hij oud-premier Juppé na het fluitconcert prijst als „staatsman” en hij al zijn concurrenten een plaatsje op het podium gunt, doet daar weinig aan af. Het is Sarkozy die in de herboren partij in het middelpunt staat.

Nadat een rechter vorige week bezwaren van vooral linkse organisaties tegen de nieuwe partijnaam van de hand wees, stemde ruim 83 procent van de partijleden vóór de naamsverandering. Een nog groter deel steunde de nieuwe statuten, waarin onder meer afspraken staan die een nieuwe leiderschapsstrijd bij de voorverkiezingen voor 2017 moeten voorkomen.

„We weten dat we niet de enige erfgenamen van deze geschiedenis zijn”, zegt Sarkozy over critici die vinden dat hij met de nieuwe naam een nationaal symbool heeft gekaapt. Maar regerend links kan wat hem betreft geen aanspraak maken op „de republiek van generaal De Gaulle”, de vader van modern Frankrijk. De partij van president François Hollande heeft de republiek „verraden” en „gekleineerd”, onder andere door „laks” justitiebeleid en onvoldoende nadruk op „assimilatie” van immigranten.

Op iedere stoel een verklaring

Sarkozy presenteert zich niet alleen als redder van zijn partij, maar ook als de man die de republiek „in ere herstelt”. Daarmee maakt hij van zichzelf een soort Charles de Gaulle, een ultieme redder van de natie, iemand die Frankrijk terugbrengt in de vaart der volkeren. Niet voor niets ligt op alle stoelen in de congreszaal een exemplaar van het door Sarkozy opgestelde ‘Appel aan alle republikeinen van Frankrijk’. Dat is een soort beginselverklaring van de nieuwe partij dat in vormgeving en plechtigheid wel bijzonder veel weg heeft van De Gaulles beroemde ‘Appel du 18 juin’ uit de Tweede Wereldoorlog. Daarin riep de generaal vanuit Londen de Fransen op tot verzet.

De historische beelden gaan er bij de leden in als zoete koek. „Met Nicolas Sarkozy hebben we eindelijk weer een echte chef in Frankrijk”, zegt partijlid Emmanuel Sénécal tevreden met het pamflet van de kleine generaal stevig in de hand. „Alleen Sarkozy kan ons samenbrengen”, meent aanhanger Paul Faye, die T-shirts met het nieuwe partijlogo staat te passen. Betekent dat dat Alain Juppé en mogelijke andere kandidaten op een zijspoor staan? „Het zal voor hen heel lastig worden.”

Verloren race

Toch is de race voor de presidentskandidatuur van 2017 nog niet gelopen. De partij heeft in overleg met het kamp van Juppé besloten om volgend jaar voor het eerst een open voorverkiezing te organiseren, waarbij niet alleen partijleden maar alle Fransen mogen stemmen. Omdat veel linkse kiezers de presidentsverkiezingen van 2017 nu al als een verloren race beschouwen, zijn er bewegingen gaande om bij de rechtse voorverkiezingen de gematigder kandidaat Alain Juppé te steunen. Als Juppé in een tweede kiesronde tegenover Marine Le Pen van het populistische Front National komt, dan kan hij op zijn sloffen president van Frankrijk worden.

„Natuurlijk blijft er ruimte voor andere kandidaten”, zegt ook parlementslid Daniel Fasquelle, een vertrouweling van Sarkozy president en penningmeester van de partij. Onder Fasquelles verantwoordelijkheid organiseerde Frans rechts het soberste partijcongres in jaren: geen gratis eten en drinken, geen prestigieuze locatie in het hart van de stad, maar een eenvormige tentoonstellingshal, waar leden bij foodtrucks op eigen kosten voor de lunch een burrito of hamburger konden aanschaffen. „Het gaat om de inhoud”, zegt de jonge Juppé- aanhanger Bastien Cueff, die zijn ideale presidentskandidaat omringd door camera’s een onhandig druipend broodje naar binnen ziet werken.

„Eenheid is niet genoeg”, zal de uitdager van Sarkozy even later na het fluitconcert zeggen. Hij wil inhoud. „Het is nodig een doel te stellen, een koers te bepalen.”