Kei is opnieuw geprogrammeerd

Kei Nishikori bereikt makkelijk de kwartfinale. De Japanner is een hype in eigen land.

Kei Nishikori won in de vierde ronde van de Rus Tejmoeraz Gabasjvili.
Kei Nishikori won in de vierde ronde van de Rus Tejmoeraz Gabasjvili. Foto Reuters

Kei Nishikori staat zondagochtend vroeg nog wat te trainen in een leeg stadion op Roland Garros als Miho Iino haar vlag ontrolt. ‘Special K - History maker’, staat erop. Miho (29) is donderdag samen met haar moeder vanuit Tokio naar Parijs gevlogen – een vlucht van zo’n twaalf uur. „Speciaal voor Kei”, glimt ze. „Hij is een hype in Japan sinds hij vorig jaar de finale van de US Open haalde.” Gisteravond vlogen moeder en dochter weer terug.

Hun bliksembezoek was niet voor niks. Tussen de miezerige regen en rukwinden door wint Nishikori zijn partij in de vierde ronde met speels gemak van de Rus Tejmoeraz Gabasjvili: 6-3, 6-4 en 6-2. Morgen wacht in de kwartfinale de Fransman Jo-Wilfried Tsonga, die gisteren de Tsjech Tomas Berdych verraste.

Nishikori is de nieuwe sportheld van Japan. En dat in het tennis, de sport waarin het land tot voor kort nauwelijks iets bereikte. Het succes van Nishikori (25) – nummer vijf van de wereld – zorgt voor explosieve aandacht in Japan. Een vast legertje verslaggevers volgt hem in Parijs op de voet: op de perstribune zaten gisteren zo’n dertig Japanse journalisten – tegenover één Russin.

Nishikori woont in Florida, ver weg van de gekte in zijn geboorteland. „Het zijn Michael Jackson-achtige taferelen als we naar Japan gaan”, zegt zijn Nederlandse manager Olivier van Lindonk (39). „Ik boek altijd drie vluchten. Dan annuleer ik op het laatste moment voordat we opstijgen de andere twee. Zo ontwijken we media en fans, anders komen we niet door het vliegveld heen.”

Van Lindonk volgt de wedstrijden vanuit de spelersbox. Hij behoort tot de intimi van Nishikori. „Hij is familie voor me”, zegt Nishikori over de Nederlander. Van Lindonk: „Ik ben zijn vertrouwensman, we zijn samen ook door de shit gegaan.”

De vicepresident van de tennisdivisie van managementbureau IMG begeleidt de Japanner al elf jaar. Op zijn veertiende verhuist Nishikori – met financiële hulp van een subsidiefonds van de oud-Sony-topman Masaaki Morita – van Japan naar Florida. Daar gaat hij bij de veelgeprezen tennisacademie van coach Nick Bollettieri trainen, die in handen is van IMG.

De tiener heeft het zwaar, zo ver van huis. Hij spreekt geen Engels en heeft geen Japanse vrienden in Florida. Zijn ouders – vader is ingenieur, moeder pianolerares – ziet hij één keer per jaar een week. „Er is een hoop gehuild in mijn kantoor”, vertelt Van Lindonk. „Toen is hij gemaakt.”

Er wordt in zijn tienerjaren flink gesleuteld aan het karakter van de bescheiden Nishikori. Ze maken hem weerbaarder, strijdbaarder. Van Lindonk: „De coaches bij Bollettieri hebben hem helemaal afgebroken en weer helemaal opgebouwd.”

Dat gebeurde bijvoorbeeld door hem op de training mentaal uit te testen. Coaches gaven een bal uit, terwijl die eigenlijk in was – enkel om een reactie bij Nishikori uit te lokken. „Was die echt uit”, werd vervolgens aan hem gevraagd. „Nee, maar de coach zei van wel, dus is die uit”, reageerde hij dan. Beetje bij beetje werd hem zo geleerd voor zichzelf op te komen. „Dan komt er veel verbazing in zo’n koppie van veertien jaar. Dat is helemaal opnieuw geprogrammeerd.”

Niet alle Japanse karaktertrekken worden afgeleerd. „Zijn beste Japanse eigenschap is dat hij luistert naar mensen in zijn omgeving. Al die spelers die altijd alles weten, dat werkt niet. Als je kijkt naar de absolute top, dat zijn spelers die goed luisteren: Novak Djokovic, Rafael Nadal, Roger Federer.”

Nishikori verloor nog geen set in Parijs en de weg naar de finale ligt open doordat hij in de gunstige helft van het speelschema zit. Hij heeft wat weg van een samoerai met zijn donkerblauwe bandana om zijn pikzwarte haar. Hij speelt ook typisch Aziatisch: op de baseline zet hij een muurtje op, waar hij met zijn katachtige slagen toeslaat als het kan. Een beetje zoals zijn Chinese coach Michael Chang, zelf topspeler in de jaren negentig.

Door zijn populariteit in Azië is Nishikori breed te vermarkten. Van Lindonk probeert een internationaal ‘merk’ van hem te maken. De Japanner heeft zich verbonden aan veertien mondiale sponsors – wat veel is. Hij heeft een deal met Jaguar, en niet met het Japanse Toyota. En hij heeft zich verbonden aan de Zwitserse horlogeproducent Tag Heuer, en niet aan de Japanse fabrikanten Seiko of Citizen. Volgens Forbes bedroegen zijn sponsoropbrengsten vorig jaar zo’n acht miljoen euro.

Japan ligt stil als hij speelt, zegt Van Lindonk. Toen hij vorig jaar de finale van de US Open speelde was het de tweede keer in de geschiedenis dat Asahi Shimbun, een van de grootste kranten van Japan, een speciale zondageditie maakte over hem. „De enige andere keer dat dat gebeurde was toen de keizer overleed.”

Langzaam wordt er een tennistraditie opgebouwd in Japan. Van Lindonk: „Zijn nalatenschap wordt niet afgemeten aan of hij vele miljoenen euro verdient, wat zou kunnen. Het wordt afgemeten aan hoeveel Japanse kinderen er over tien jaar tennissen.”