Guantánamo-gevangenen opnemen? Wij willen niet, deze (buur-)landen wel

Detentiecentra bij Guantánamo Bay, Cuba.
Detentiecentra bij Guantánamo Bay, Cuba. Foto AP / Toronto Star / Michelle Shephard

Of Nederland twee Guantanánamo-gevangenen tegen wie geen bewijs van terroristische activiteiten is gevonden in Nederland wil onderbrengen. Nee, zei een meerderheid van de Tweede Kamer. De gevangenen in de beruchte terrorismegevangenis op Cuba zijn een Amerikaans probleem. Dat moeten ze zelf oplossen. Ruim vijftig landen, waaronder Duitsland, België, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Letland en Bulgarije, denken daar anders over. Zij vingen wel al mensen op.

Achttien van de 55 landen hebben gevangenen van Guantánamo Bay opgenomen zonder dat zij daar zelf burgers hadden. Albanië nam bijvoorbeeld elf ex-gedetineerden op en Slowakije acht, blijkt uit cijfers die The New York Times publiceerde. De meesten kwamen terecht in Afghanistan (203) en Saoedi-Arabië (123), maar dat waren ook de landen waar de meeste gevangenen uit afkomstig waren. Bekijk voor meer informatie onderstaande kaart.

guantanamocijfers

Op Guantánamo, de Amerikaanse marinebasis op Cuba waar honderden terreurverdachten in de ‘war on terror’ terechtkwamen, zitten nu nog 122 gevangenen. Van 57 staat vast dat ze nooit iets te maken hebben gehad met terroristische activiteiten. De overgrote meerderheid werd nooit officieel aangeklaagd of berecht.

De Amerikaanse president Obama beloofde bij zijn aantreden in 2009 dat hij de gevangenis zou sluiten. Herhuisvesting van de gevangenen zou voor het einde van zijn ambtstermijn, begin 2017, voltooid moeten zijn. Vaak kunnen ze niet terug naar eigen land, omdat ze daar moeten vrezen voor hun leven.

Trouwen in Uruguay

Maar in de VS zijn ze niet welkom. Het Congres acht detentie van de ‘Gitmo’-gevangenen te gevaarlijk en heeft dit wettelijk geblokkeerd. Volgens de cijfers van The New York Times worden er nu twee oud-gedetineerden opgevangen. Uruguay vangt van alle landen in Noord- en Zuid-Amerika de meeste mensen op: zes. Ze wonen sinds december vorig jaar in hoofdstad Montevideo. Van hen trouwen er aankomende zaterdag twee, met tot de islam bekeerde Uruguayaanse vrouwen.

Joshua Partlow van The Washington Post zocht de mannen in maart op. Ook het Duitse weekblad Der Spiegel ging naar Uruguay. De zes hebben het niet gemakkelijk, zo viel de journalisten op. Sommigen hebben psychische problemen, anderen fysieke.

Geen normale adolescentie

Ook elders hebben de voormalige terreurverdachten het soms moeilijk. Op het eilandje Palau kwijnen sinds 2009 zes Oeigoeren, moslims uit China, weg, schrijft buitenlandredacteur Maartje Somers vandaag in NRC (€).

In Canada kwam onlangs de 28-jarige Omar Khadr op borgtocht vrij, die sinds zijn vijftiende op Guantánamo zat en nooit een normale adolescentie heeft gekend. In Duitsland houdt de ‘Talib uit Bremen’ Murat Kurnaz zich in leven met lezingen, een boek en een film over zijn tijd in Guantánamo.

Twee Eerste Kamerleden van het CDA en de PvdA vinden dat Nederland de gevangenen moet opnemen. Minister Koenders (Buitenlandse Zaken, PvdA) heeft het Amerikaanse verzoek al maanden in beraad. Formeel hoeft hij geen toestemming van de Tweede Kamer te hebben voor zijn besluit.