Er kan er maar één naar Rio

Rutger van Schaardenburg en Nicholas Heiner strijden om één olympisch ticket. In juli wordt duidelijk wie zich plaatst voor de Spelen in Rio. De concurrentie is het logische gevolg van de groei van het Nederlandse topzeilen.

Laser-zeiler Rutger van Schaardenburg werd tweede in de medalrace tijdens de Regatta bij Medemblik. Foto Rien Zilvold
Laser-zeiler Rutger van Schaardenburg werd tweede in de medalrace tijdens de Regatta bij Medemblik. Foto Rien Zilvold

Het is bikkelhard, maar dit is wat een land met topsportambities wil: twee zeilers van wereldklasse die strijden om één plek op de Olympische Spelen. „De beste moet gewoon naar Rio.”

Onafhankelijk van elkaar formuleren ze het in nagenoeg dezelfde bewoordingen: Rutger van Schaardenburg (27) en Nicholas Heiner (26), twee medaillekandidaten in de populaire Laserklasse. De een – Van Schaardenburg – is tweevoudig olympiër, de ander – Heiner – is regerend wereldkampioen. Maar anders dan in sporten als zwemmen of atletiek mag elk land per klasse maar één zeiler afvaardigen naar de Spelen.

En dus zijn twee trainingspartners van weleer nu verwikkeld in een keiharde broedertwist. „Nou, we gaan normaal met elkaar om. Maar we houden wel even wat meer afstand”, zegt Van Schaardenburg op de kade in Medemblik, waar hij afgelopen weekeinde als tweede eindigde in de Delta Lloyd Regatta.

In de koude klotsbak van het IJsselmeer was Van Schaardenburg afgelopen week superieur aan Heiner. De wereldkampioen presteerde ver onder de maat, miste de medalrace en was veroordeeld tot de „losersrace”, zoals hij het met veel zelfspot noemde. „Ik wilde hier graag winnen”, erkende Heiner. „Maar ik miste de hele week de juiste scherpte. Dat wordt hier afgestraft.”

Pleit wordt beslecht in juli

Misschien hoort dat een beetje bij Nicholas Heiner, de zoon van oud-olympiër Roy: de regatta bij Medemblik telt niet mee in de selectieprocedure voor Rio de Janeiro. Met het mes op de keel, zoals vorig jaar tijdens het WK in Santander, waar Van Schaardenburg het onderlinge duel al had kunnen beslissen, leverde Heiner tot nu toe zijn beste prestaties.

Nu wordt het pleit beslecht in juli, op basis van hun onderlinge resultaten bij het WK in Kingston in Canada, op Lake Ontario, en kort daarna bij het EK bij het Deense Aarhus.

Vooral voor Van Schaardenburg was de barrage om een olympisch startbewijs aanvankelijk moeilijk te verteren. De Dordtse zeiler waande zich vorig jaar in veilige haven toen hij zilver behaalde bij testwedstrijden op het olympische water van Rio.

Heiner, die destijds als zeventiende eindigde, was nog in geen velden of wegen te bekennen. Totdat hij een maand later genadeloos toesloeg met die wereldtitel in Santander, waarmee de nationale strijd om het olympische ticket weer volledig open lag. „Dat was toch wel een beetje schrikken”, erkent Van Schaardenburg.

Maar de moordende concurrentie is het logische gevolg van de groei die het Nederlandse topzeilen de laatste tien jaar heeft doorgemaakt. Ook zeilnaties als Australië en Nieuw-Zeeland hebben meerdere medaillekandidaten in de Laserklasse, zegt Heiner. „Sinds een paar jaar staan wij in Nederland echt op een hoog niveau. Dat komt mede door die onderlinge strijd: je mag niet achterblijven, dus maak je elkaar beter.”

Uitputtende selectieslag

Van Schaardenburg beleeft het hele proces als een déjà vu. Hij leverde al twee keer eerder een uitputtende selectieslag om naar de Spelen te mogen. Zowel de Spelen van Peking (2008) als die van Londen (2012) haalde hij pas nadat Roelof Bouwmeester was uitgeschakeld, de broer van de huidige wereldkampioene bij de vrouwen, Marit.

Maar met name vanwege de slechte ervaringen van Van Schaardenburg bij die evenementen is de nationale selectieprocedure voor de Spelen van Rio een jaar vervroegd. „Dat maakt zeker uit”, zegt Van Schaardenburg. „De selectie voor Londen was pas één of twee maanden voor de Spelen afgerond. Daardoor was ik al helemaal op voordat de Spelen begonnen waren.” Het gevolg was destijds een teleurstellende veertiende plaats voor de kust van Weymouth.

Die fout maakt het Watersportverbond niet nog eens. Van Schaardenburg: „Degene die naar Rio gaat, is straks volledig uitgerust en geconcentreerd. Dan heb je betere kansen op een medaille.”

Van Schaardenburg erkent dat het voortdurende tweegevecht met Heiner hem hier en daar wat afleidt, tijdens de wedstrijden. „Natuurlijk vergt het wat extra energie. Maar je moet er goed mee omgaan: koel blijven, maar ook erkennen dat die spanningen er zijn.”

Heiner, die na zijn wereldtitel van Santander werd uitgeroepen tot zeiler van het jaar in Nederland, ziet de grote toernooien met vertrouwen tegemoet, ook al viel Medemblik dit jaar tegen. „Op het moment dat het moet gebeuren komt het bij mij tot nu toe boven.”

Het is voor Heiner vooral zaak niet te veel op zijn Nederlandse rivaal te letten, tijdens het WK en het EK. „Die strijd beheerst niet mijn wedstrijden, al had ik dat van tevoren wel verwacht. Ik focus mij op mijn race, ik ben bezig met mijn eigen proces. Daar past Rutger niet in, zo simpel is het. Het kost alleen maar energie.”