Digitale aspect van ‘M.U.R.S.’ is leuker dan de live-beleving

Sommige somberaars zien internet als een bedreiging voor het theater, optimisten zoeken naar wegen waarop theaterervaringen online kunnen worden versterkt – directeur Ruth Mackenzie van het Holland Festival valt in die categorie. En er zijn de kunstenaars die het digitale leven als onderwerp van hun werk nemen. Met M.U.R.S., de eerste ‘smartshow’ ooit, doet het Spaanse spektakelcollectief La Fura del Baus beide: M.U.R.S. gaat over de hegemonie van de smartphone in ons bestaan, en geeft het apparaat een prominente rol in de voorstelling.

M.U.R.S. vindt plaats in vier ruimtes, die elk een hedendaagse obsessie weerspiegelen: gezondheid, veiligheid, duurzaamheid en geld. De bezoeker laadt een app op zijn telefoon die gedurende de voorstelling instructies geeft (‘Schreeuw nu!’) en de beleving in iedere zaal met specifieke gimmicks aanvult. In de gezonde zone meet de telefoon onze sportieve prestatie, in de winstruimte kunnen we ermee handelen op de beurs, enzovoort.

Het ontwikkelen van die app zal razend ingewikkeld zijn geweest, en het resultaat is op zich veelbelovend: bijzonder bijvoorbeeld is dat onze eigen filmpjes digitaal met animaties worden aangevuld, waardoor een wonderlijk gelaagde kijkervaring ontstaat.

Maar het lijkt ook alsof alle aandacht van de makers in de app is gaan zitten. De live-beleving van M.U.R.S. blijft hier ver bij achter: die is rommelig, inconsequent, clichématig en slecht uitgevoerd. Allerlei ideetjes wisselen elkaar in hoog tempo af, maar niets is goed doordacht of slim doorgezet, waardoor uiteindelijk maar weinig beklijft.

Het gezelschap heeft een pandemie en een bomaanslag (waarom allebei?) nodig om spanning te creëren. Behalve een hoop lawaai levert dat theatraal niets op. Dreiging komt voort uit in het publiek opdoemende, schreeuwende acteurs, of rijdende karren en obstakels waar we voor uit moeten wijken. Dat heeft weinig meer te maken met het uitgangspunt, namelijk hoe slim onze smartphone ons gegijzeld houdt.

Aan het slot komen de makers weer op die gedachte terug, met een moralistische waarschuwing op ons scherm: ‘Ik ben je telefoon. Ik heb geleerd te liegen.’ Maar de murw gebeukte toeschouwer laat dat tegen die tijd volkomen koud. Die is meteen alweer verwikkeld in een whatsapp-chat.