De trukendoos van de Griekse regering raakt langzamerhand leeg

Lukt het Athene nog om leningen af te lossen? En zo niet, hoe gaat het dan verder?

De Griekse premier Alexis Tsipras op de voorpagina van een Griekse krant.
De Griekse premier Alexis Tsipras op de voorpagina van een Griekse krant. Foto Angelos Tzortzinis

En weer moet Griekenland koortsachtig potjes leeg schrapen om aan al zijn verplichtingen te kunnen blijven voldoen: maar liefst 1,6 miljard euro moet het deze maand terugbetalen aan het Internationaal Monetair Fonds (IMF), waarvan 300 miljoen al aanstaande vrijdag. Lukt dat?

Het is die vraag die financiële markten en internationale geldschieters, met wie Athene nu al ruim drie maanden praat over 7,2 miljard euro noodsteun, opnieuw nerveus maakt. Uit Athene zelf komen tegenstrijdige geluiden. „We hebben het geld niet. Zo simpel is het”, zei een minister vorige week onomwonden.

De Griekse premier Alexis Tsipras beschuldigde de onderhandelaars van de geldschieters er gisteren in een vraaggesprek met het Franse dagblad Le Monde van „absurde eisen” te stellen. Ze geven volgens hem „niets toe ondanks enorme Griekse concessies”. Het ligt niet aan Griekenland dat het zo lang duurt voordat er een akkoord is, aldus Tsipras.

Deels zijn die uitspraken strategie. Griekenland zet zo extra druk op de drie instellingen (ECB, IMF en Europese Commissie) waarmee het onderhandelt over de vereiste bezuinigingen. Pas als er een akkoord ligt met deze trojka wil de Europgroep, de ministers van Financiën uit de eurozone, groen licht geven voor de noodsteun. Griekenland wil liever nu concessies.

Maar behalve bluf, is er ook sprake van groeiende radeloosheid. Tot nu toe zijn de Grieken niet in gebreke gebleven, maar het is op het randje. Voor de vorige IMF-aflossing (750 miljoen euro op 12 mei) moest een beroep worden gedaan op een eigen, Grieks potje bij datzelfde IMF. Maar de trukendoos begint leeg te raken.

Is 5 juni inderdaad het moment van de waarheid? Een wanbetaling door een ontwikkeld land als Griekenland is in de geschiedenis van het IMF nog niet eerder voorgekomen. Het zou zonder meer een schok zijn. Maar ook weer niet onmiddellijk rampzalig: het IMF zal Griekenland formeel sommeren om alsnog over de brug te komen, maar volgens de eigen regels onderneemt het fonds pas na een maand daadwerkelijk actie.

Een mogelijke oplossing is om de vier IMF-betalingen die Griekenland moet doen (op 5, 12, 16 en 19 juni) te bundelen tot één betaling aan het einde van deze maand. Binnen de Eurogroep geldt 1 juli als de enige, echte deadline: dan loopt het huidige EU-hulpprogramma voor Griekenland af. Voor die tijd moet er een deal liggen. In juli moet Griekenland bovendien 6 miljard euro terugbetalen aan de Europese Centrale Bank (ECB) – dat geldt als pas echt problematisch.

Durven de EU-landen de Grieken te laten vallen? Doe dat niet, zei de Amerikaanse minister van Financiën Jack Lew vrijdag. Volgens hem moet Europa „in ieders belang” de discussie snel weer pragmatisch maken om een „ongeluk” te voorkomen.

Een akkoord opent niet alleen de weg naar 7,2 miljard euro noodsteun, maar zou het ook mogelijk maken, althans dat hopen de Grieken, om meer kortlopende leningen (T-bills) af te sluiten. De ECB verbood dat eerder dit jaar, om te voorkomen dat er te veel moeilijk verhandelbaar Grieks schuldpapier in omloop komt. Volgens de Grieken bedrijft de ECB, die onafhankelijk hoort te zijn, daarmee politiek.

De Griekse regering gelooft naar eigen zeggen in een snelle deal, mogelijk zelfs al deze week. Maar binnen de Europese Commissie en de Eurogroep wordt dat optimisme duidelijk niet gedeeld. Nationale parlementen in onder meer Nederland en Duitsland moeten een eventueel akkoord goedkeuren. Daar is ook tijd voor nodig.

Struikelblokken zijn onder meer een pensioenhervorming en een btw-verhoging – door Athene aangeduid als ‘rode lijnen’. Premier Tsipras worstelt bovendien met opstandelingen in zijn eigen partij, het links-radicale Syriza. Een motie in het Griekse parlement met een pleidooi voor een harde confrontatie met geldschieters haalde het vorige week net niet, maar dat het voor Tsipras moeilijk wordt om welke deal dan ook aan zijn eigen mensen te verkopen is duidelijk.