Michel Krielaars: ‘Sinds de 19de-eeuw is er niet veel veranderd in Rusland’

In ‘Het brilletje van Tsjechov’ trekt Michel Krielaars door Rusland, in de voetsporen de 19de-eeuwse schrijver Anton Tsjechov, van de Krim en Moskou tot aan Wladiwostok. Het boek won de Bob den Uyl Prijs. Zijn belevenissen lardeert Krielaars met citaten uit het werk van Tsjechov. Zijn conclusies.

In ‘Het brilletje van Tsjechov’ trekt Michel Krielaars door Rusland, in de voetsporen de 19de-eeuwse schrijver Anton Tsjechov, van de Krim en Moskou tot aan Wladiwostok. Het boek won de Bob den Uyl Prijs. Zijn belevenissen lardeert Krielaars met citaten uit het werk van Tsjechov. Zijn conclusies.

“Sinds de 19de-eeuw is er niet veel veranderd. En dat is een sombere gedachte. Als je het vergelijkt met de tijd van Tsjechov, zie je wat voor achterlijk land het nog steeds is. Hoe lang zal het duren voor we de laatste druppel slavenbloed uit ons hebben geperst? vraagt Tsjechov zich af. Je ziet Russen die niets willen, niet van hun plaats komen, en blind de grote leider vereren. De tsaar is goed, maar zijn bojaren [edelen] zijn slecht.”

Heel even is Krielaars wel optimistisch geweest, toen president Jeltsin begin jaren negentig een ‘rechtvaardige staat’ trachtte te bouwen.

“Maar het is mislukt. Dat is de grote tragiek. Je hebt een groot en machtig land, met voldoende geld en miljoenen goed opgeleide mensen. Alle ingrediënten zijn er, en toch mislukt het. Dat komt dan, denk ik, toch door het repressieve systeem, de leiders die hun eigen volk wantrouwen en minachten. Laat ze maar slaaf blijven, denkt Poetin.”

Krielaars ziet de situatie onder Poetin verslechteren:

“Een Russische vriendin zei een tijdje geleden: over tien jaar is het hier Noord-Korea. Maar laatst zei ze: ik was te optimistisch, we zitten nu al in Noord-Korea.”

Michel Krielaars vertelt over ‘Het brilletje van Tsjechov’:

Hij ziet het ook aan de houding jegens westerlingen:

“In Moskou wordt de westerling met de nek aangekeken. Omdat Russen de hele dag op de staatstelevisie horen dat we homo’s zijn en decadente pederasten. Tegen mij zeiden ze: jij hebt makkelijk praten, jij gaat straks weer terug naar je veilige bedje. Maar alles wat het leven aangenaam maakt komt uit het Westen. In Moskou kun je alleen maar aardappels uit Nederland kopen. Als een land niet in staat is om zelf voldoende aardappels te telen, dan is er iets goed mis.”

Volgens Krielaars komt die anti-westerse houding voort uit een gevoel van minderwaardigheid:

“Ze nemen je dan mee naar een eettentje waar het eten naar spons smaakt en je van die vieze vette stukken varkensvlees krijgt ,en dan roepen ze enthousiast: ‘Hier kan geen Parijs restaurant tegenop’.”

Wel beschouwd is er natuurlijk wel veel veranderd, de gemiddelde Rus heeft het veel beter dan in de tijd van Tsjechov.

“Natuurlijk, ze hebben het duizend keer beter. In Tsjechovs tijd kwam de boer niet van zijn land af. Zijn wereld was niet groter dan vijf vierkante kilometer. Hij had geen idee wat Moskou of Petersburg was. Ze hadden vooral te maken met een landheer, die dom, dronken of corrupt was Nu verdient de gewone Rus 400-500 euro per maand, dat is te doen. Langs de Wolga zie je nu overal winkelcentra.”

Michel Krielaars won met ‘Het brilletje van Tsjechov’ vandaag de Bob den Uyl Prijs, de prijs voor het beste reisboek van 2014.