Dit is een artikel uit het NRC-archief De artikelen in het archief zijn met behulp van geautomatiseerde technieken voorzien van metadata die de inhoud beschrijven. De resultaten van deze technieken zijn niet altijd correct, we werken aan verbetering. Meer informatie.
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Religie

Marokko stuurt Nederland 45 imams

Marokko is zo tevreden met haar aanpak van radicale moslims, dat ze die naar Nederland exporteert. Dit jaar met meer imams dan ooit.

Als de Ramadan deze maand begint, is Nederland tijdelijk 45 imams rijker. Het zijn geestelijken die vanuit Marokko worden ingevlogen om hier een maand te verblijven.

Reden van het bezoek? „Ze komen de ‘gezonde’ islam promoten”, zegt Yassin Elforkani van het Contactorgaan Moslims en Overheid (CMO), de islamitische koepelorganisatie die de trip organiseert. De 45 imams maken een tour langs moskeeën, waar ze zullen preken, met bezoekers praten en workshops geven aan Nederlandse imams. Het zal vooral gaan over radicalisering. Elforkani: „De imams gaan bepaalde begrippen beter uitleggen, zoals wat de jihad betekent.”

Voorheen kwamen Marokkaanse imams ook al op ‘Ramadan-bezoek’, maar dit jaar zijn het er meer dan ooit. Nederland en Marokko zoeken nadrukkelijk de samenwerking in hun strijd tegen extremisme. Beide landen vrezen voor aanslagen door teruggekeerde jihadgangers uit Syrië. Marokko is met 1.354 jihadisten een van de drie landen met de meeste Syriëgangers. In Nederland heeft zo’n zeventig procent van de Syriëgangers een Marokkaanse achtergrond.

Marokko wil Nederland helpen bij het tegengaan van radicalisering. Het land vindt zichzelf een voorbeeld van hoe het moet. Na aanslagen in Casablanca in 2003 houdt de Marokkaanse overheid toezicht op het religieuze leven. De dominante godsdienst, het malikisme, is een relatief gematigde versie van de islam. Imams laten zich jaarlijks verplicht bijscholen om te voorkomen dat zij de Koran ‘verkeerd’ interpreteren.

„Marokko is veel verder dan Nederland met de ontwikkeling van theologische inzichten. Er is geen absolute waarheid, weten ze in Marokko”, zegt Elforkani van het CMO. In Marokko vindt men dat verzen uit de Koran gezien moeten worden in de historische context; de teksten worden minder letterlijk geïnterpreteerd.

Het kabinet lijkt enthousiast. Minister Asscher (Sociale Zaken, PvdA) zei bij een recent bezoek dat Marokko de „gematigde islam” een plek heeft weten te geven in de samenleving en dat Nederland hiervan kan leren. Ook het Marokkaanse islamonderwijs kan „interessant zijn voor ons”, zei minister Koenders (Buitenlandse Zaken, PvdA) tijdens een ander bezoek. De samenwerking leidt nu tot concrete plannen. De imamopleiding van de Vrije Universiteit (VU) in Amsterdam overweegt studenten een half jaar naar Marokko te sturen voor islamonderwijs. Er vinden nu gesprekken hierover plaats met Marokko, bevestigt opleidingcoördinator Mohamed Ajouaou.

Volgens een ingewijde die betrokken is bij de gesprekken, heeft de samenwerking als voordeel dat een imamdiploma van de VU straks meer waard is. Moskeebesturen zijn nu niet happig om VU-imams aan te nemen omdat zij denken dat in Marokko opgeleide imams meer kennis hebben.

Jan Jaap de Ruiter, universitair docent islam aan de Universiteit van Tilburg, ziet niets in samenwerking met Marokko, dat hij omschrijft als een „autocratisch land”. De wijze waarop het land radicalisering bestrijdt, kan voor ons geen voorbeeld zijn, zegt hij. Er geldt een zeer repressief beleid ten aanzien van radicaliserende moslims. Amnesty International rapporteerde dat Marokko de afgelopen vier jaar 173 keer een gevangene heeft gemarteld. Ze werden geslagen en bedreigd met verdrinking en verkrachting. Het gaat daarbij ook om gevangenen die verdacht worden van terrorisme.

De Ruiter wijst er ook op dat de Marokkaanse overheid iedereen met een Marokkaans paspoort beschouwt als onderdaan en het als haar taak ziet de belangen van buitenlandse onderdanen te behartigen.

Dit gebeurde recent nog, in het conflict tussen Nederland en Marokko over het sociale zekerheidsverdrag. Marokkaanse Nederlanders die terug naar Marokko verhuizen, blijven hun uitkering of kinderbijslag daar ontvangen. Het kabinet probeert deze uitkeringen te verlagen, maar Marokko wil dat niet. Marokkaanse delegaties kwamen vorig jaar naar Nederland om de ‘eigen’ bevolking ‘voorlichting’ te geven over deze kwestie. Er waren ondermeer bijeenkomsten in Utrecht en Rotterdam. Vanuit de delegatie kreeg het publiek te horen dat zij een proces moesten aanspannen tegen het mogelijke verlies van hun uitkering, aldus een van de aanwezigen. „Ga hiertegen in beroep”, zou er gezegd zijn.

Op een eerder gehouden bijeenkomst werd benadrukt dat Marokkaanse Nederlanders hun roots nooit mogen vergeten. „Liefde voor je land hoort bij je geloof”, zei een Marokkaanse diplomaat volgens een andere aanwezige. Volgens universitair docent De Ruiter heeft de grip die Marokko probeert te houden op Marokkanen in het buitenland een remmend effect op de integratie.

Het Samenwerkingsverband Marokkaanse Nederlanders betwijfelt of samenwerking met Marokko helpt tegen radicalisering. „Jongeren die hier op jihad gaan, vinden de malikitische islam veel te gematigd”, zegt voorzitter Ahmed Charifi.