Corrupte adviseur NS nam veel risico voor weinig geld

Een NS-consultant liet zich omkopen door Bombardier. Maandag moet hij ook voor de Fyra-commissie getuigen.

Een corruptiedossier dat intern verbazing wekt. In ieder geval bij NS zelf. Een consultant met een jarenlange staat van dienst bij het bedrijf, eerst in vaste dienst en in 2010 als zelfstandig adviseur, die tonnen op jaarbasis verdient. En zich dan door de Canadese treinfabrikant Bombardier laat omkopen voor het schamele bedrag van 7.000 euro. In ruil voor vertrouwelijke bedrijfsinformatie over de aanbesteding van een nieuwe generatie stoptreinen.

Verbazing is er ook over de manier waarop hij tegen de lamp liep. Het smeergeld was op de rekening van zijn adviesbureau gestort. Keurig geboekt als advieskosten. Maar hij had zijn misstap opgebiecht aan zijn vrouw. Die het drie jaar later aan een vriendin verteld. En zo kwam het verhaal terecht op het hoofdkantoor in Utrecht. Want die vriendin was getrouwd met een NS-functionaris. Waarop de man in februari 2015 de wacht wordt aangezegd en het onderzoek begint.

De affaire komt op een voor NS ongelukkig moment. Want de consultant speelde ook een rol bij de bouw van de Fyra-treinen door de Italiaanse fabrikant AnsaldoBreda. Hij was de man die in Italië toezicht hield op het productieproces en was daar al eerder door in opspraak gekomen. Door frivole tweets uit Italië over het luxe leven daar en het lekkere eten en drinken. Begin 2013 verzekerde hij AnsaldoBreda nog dat alle treinen door NS zouden worden afgenomen. Twee weken later werd Fyra van de rails gehaald.

Over de Bombardier-zaak verklaarde de consultant aan onderzoekers van advocatenkantoor Houthoff Buruma dat hij „de kans wilde vergroten dat NS van Bombardier een zoveel mogelijk op haar wensen toegesneden aanbieding kreeg”. En dat het een eenmalige actie van hem was geweest. In het forensisch onderzoek zijn alle dossiers onderzocht waar de consultant bij NS mee te maken heeft gehad. Ook zijn zijn bankrekeningen en belastingaangiftes over die jaren gecontroleerd. De onderzoekers kwamen niets tegen dat op meer malversaties wees.

Het is de vraag of de kous daarmee af is. Het onderzoek heeft aangetoond dat er in september en november 2012 geld gestort is op de rekening van de consultant. Wie er gestort heeft, is onbekend. Het bankrekeningnummer van de afzender is ook geen reguliere bankrekening van Bombardier, maar een rekening die „kennelijk wordt aangehouden door een entiteit die onderdeel uitmaakt van het Bombardier concern”, staat letterlijk in het onderzoeksverslag. Bij Bombardier is intern onderzoek gaande, maar dat is nog niet afgerond.

Het gemak waarmee de consultant zich liet omkopen, is ook opvallend. Hij was op uitnodiging bij Bombardier om er te praten met een verkoopmedewerker die hij al jaren kende omdat de man verantwoordelijk was voor de verkoop van treinstellen in meerdere Europese landen. En hij wist dat zijn gesprekspartner betrokken was bij de aanbestedingsprocedure voor de nieuwe Sprinters. Toen hem gevraagd werd om gedetailleerder informatie te geven over wat NS precies verwachtte van de inschrijvers, zei hij uit zichzelf dat het gesprek nu „het karakter van een adviesgesprek kreeg en daarom niet onbetaald kon blijven”. Hij zou uitzoeken welke informatie hij kon leveren. Zijn honorarium werd direct vastgesteld op die 7.000 euro.

NS heeft het onderzoek overgedragen aan het Openbaar Ministerie. Die moet vervolgens beslissen of de man vervolgd gaat worden. NS heeft ook de enquêtecommissie geïnformeerd. Die gaat hem maandag in het openbaar verhoren. Over zijn rol als consultant in het Fyra-dossier. Maar zijn betrokkenheid bij de smeergeldaffaire en de duistere Belgische bankrekening komt ongetwijfeld ook aan de orde.