Business as usual

Waarom verandert de FIFA maar niet?

Foto EPA

Al die corruptieschandalen, hij kan er ook niks aan doen. Hij kan toch niet iedereen in die gigantische organisatie in de gaten houden. Sepp Blatter zei het gisteren zelf. Vandaag is hij voor de vijfde keer kandidaat bij de voorzittersverkiezing van wereldvoetbalbond FIFA. En alles wijst erop dat hij weer gaat winnen.

Waarom slaagt de FIFA er toch niet in om zichzelf te veranderen?

1. De koers wordt niet bepaald door nette landen

Voor een integere organisatie heb je een integere leiding nodig. Bij de FIFA bestaat die leiding uit 24 mannen. De meeste van die mannen vertegenwoordigen landen die corrupt zijn. Twee van hen zitten sinds woensdag vast. Samen met een voorganger. En met een man die dit weekend als nieuw lid zou aantreden. En met nog vijf andere (oud-)leden van de FIFA.

De twee vicepresidenten die vastzitten zijn de vertegenwoordigers uit de Kaaimaneilanden en Uruguay. Ze worden met de andere arrestanten verdacht van het aannemen van steekpenningen van in totaal meer dan 100 miljoen euro. Nu zijn ze geschorst.

De 22 overige bestuurszetels worden ingenomen door een vertegenwoordiger uit Burundi (plek 159 op de lijst minst corrupte landen van Transparancy International), Papoea Nieuw Guinea (plek 145), Kameroen en Rusland (zij delen plek 136). Slechts 7 van de 24 leden van het uitvoerend comité vertegenwoordigen voetballanden die als ‘clean’ op de corruptielijst staan.

2. Dat heeft alles te maken met het verkiezingssysteem

Het probleem voor landen die verandering willen, is dat ze in de minderheid zijn. Zo telt de stem van de Somalische voetbalbond vanmiddag even zwaar als die van Nederland. En die van de Noord-Koreaanse bond even zwaar als die van de Amerikaanse. Inwonertal, voetbalprestaties of economische ontwikkeling doen er niet toe bij de stemmingen in de wereldvoetbalbond. Principes over zeg mensenrechten en corruptie ook niet.

Europese voetbalbonden kunnen wel vinden dat Sepp Blatter nu echt niet meer kan aanblijven na het zoveelste corruptieschandaal, veranderen kunnen ze het niet. De Europese bonden hebben immers maar 54 van de 209 stemmen. En de bonden van Azië (47 stemmen), Afrika (54) én Oceanië (11) hebben zich al achter Blatter geschaard – de FIFA heeft onder de Zwitser veel ontwikkelingsgeld naar die continenten gestuurd. Dat brengt het aantal stemmen voor Blatter al op minimaal 112 van de 209. Een meerderheid dus.

3. Je krijgt geen eerlijke kans als tegenkandidaat

Kijk maar naar de campagne van Michael van Praag. In januari kandideerde de voorzitter van de Nederlandse voetbalbond zich voor het voorzitterschap bij gebrek aan een “geloofwaardige kandidaat”, zo zei hij. Dan moest hij het zelf maar doen, steun vragen aan de 209 FIFA-lidstaten.

Hij pakte het vliegtuig naar het congres van de Afrikaanse voetbalbond om zijn standpunten te verkondigen. Maar Van Praag kreeg geen spreektijd. Blatter wel. Noord- en Zuid-Amerika, Azië: zelfde verhaal.

4. En sponsoren willen ook geen statement maken

Wat als de sponsoren zich terugtrekken? De bedrijven die goed zijn voor bijna een derde van alle inkomsten van de FIFA. Voor meer dan 400 miljoen dollar per jaar, zo blijkt uit het gisteren gepubliceerde jaarverslag van de FIFA (andere inkomsten komen vooral uit tv-rechten).

Deze week roerden de grote sponsoren zich na de arrestaties van de negen FIFA-officials. De zwaarste waarschuwing kwam van creditcardbedrijf Visa, dat volgens The Guardian een sponsorcontract heeft van zeker 25 miljoen dollar per jaar. Visa zegt het sponsorcontract te gaan “heroverwegen”. Adidas (25 miljoen dollar per jaar) en Coca-Cola (30 miljoen dollar) kwamen ook met verklaringen.

Maar van breken met de FIFA is voorlopig geen sprake. De bond blijft immers wel de organisator van het grootste sportevenement ter wereld, na de Olympische Spelen.

5. Veel mensen zien het probleem niet

Problemen bij de FIFA? De FIFA is onder Blatter juist een financieel succes. Hij verkoopt voetbal als geen ander. Vorig jaar stroomde er ruim 2 miljard dollar binnen, tegen 800 miljoen in 2007. De reserves verdubbelden, nee, stegen zelfs naar ruim 1,5 miljard dollar.

Weg zijn de geruchten van tien jaar geleden, over een faillissement. En dat er dan hier en daar een miljoentje verdwijnt om de boel een beetje te smeren, dat vindt niet iedereen even erg.