Wie is Snowden? Tja

Deze met een Oscar bekroonde documentaire over klokkenluider Edward Snowden van Laura Poitras, moet het niet hebben van een charismatische hoofdpersoon. Voormalig spion Snowden blijft in Citizen Four opmerkelijk vlak en raadselachtig. Poitras was op basis van haar eerdere films over de schaduwzijden van de ‘war on terror’ door Snowden als eerste journalist uitverkoren om zijn geheimen wereldkundig te maken. Ze kon hem dus vanaf zijn eerste stappen als klokkenluider volgen. Maar de kijker komt nauwelijks iets over hem te weten. Als het gaat om de onthullingen zelf, heeft de film ook niet zoveel nieuws te bieden; die zijn al eerder naar buiten gekomen in de berichtgeving van Glenn Greenwald.

Snowden heeft er alle belang bij om naar buiten te treden als de weloverwogen, rationele en kalme man die hij is in de film. En niet als iemand met een eigen agenda, of een uitgesproken politiek doel – anders dan het blootleggen van misstanden. Zou Poitras het ook hebben aangedurfd om Snowden minder kalm en bedachtzaam in beeld te brengen?

Documentairemakers met een eigen politieke agenda zijn niet nieuw. Michael Moore is er een roemrucht voorbeeld van. Maar Moore windt nooit doekjes om zijn parti-pris. Citizen Four wekt de indruk louter te registreren wat zich rond Snowden afspeelde. Over de reële dilemma’s van de wereld na 9/11 – hoe de belangen van veiligheid en van privacy tegen elkaar af te wegen – in de docu geen woord.