De blinde jihadist komt uit Groningen

Terreurgroep IS maakt propaganda met een blinde, extremistische Somaliër. Hij kreeg ooit asiel in Nederland.

Mohamed B.
Mohamed B.

Ondanks zijn handicap was Mohamed B. altijd opgewekt. Als iemand vroeg hoe het ging, zei hij: Alhamdulillah (Dank aan God). Hij straalde blijdschap uit, maakte vaak grapjes. Maar over één onderwerp wilde hij nooit praten: zijn blindheid. Als iemand vroeg hoe hij blind was geworden, sloeg Mohamed dicht.

Vorig jaar verscheen een opmerkelijke foto op Twitter: een blinde man in een wit gewaad met een machinegeweer om zijn nek. Het zou een Nederlandse jihadstrijder zijn van Somalische komaf. Buitenlandse media besteedden uitgebreid aandacht aan de ‘blinde jihadist’ die zich had aangesloten bij terreurbeweging Islamitische Staat (IS). Maar wie hij is, was tot nu toe niet duidelijk.

Deze krant deed onderzoek op sociale media en sprak met mensen uit zijn omgeving. Zij kennen de blinde man als Mohamed B. In de jaren 90 vluchtte hij als kind met zijn moeder voor het geweld in Somalië naar Nederland, waar hij opgroeide. Mohamed is nu eind twintig. Al zeker tien jaar houdt hij er radicale ideeën op na. Samen met zijn even zo radicale vrouw verspreidde hij jihadistisch gedachtegoed via webfora. Volgens bronnen van deze krant maakte Mohamed deel uit van een Europees jihadnetwerk van Somaliërs. Hij zou naar het kalifaat van IS in Syrië zijn vertrokken met een groep Somaliërs uit Nederland, Engeland en Noorwegen. Onlangs verscheen hij in een propagandavideo van IS, waarin hij prominent het woord voert.

Mohamed heeft meer gezichten, zeggen mensen die hem kennen. In de Somalische moskee in Rotterdam, die hij vaak bezocht, kennen ze hem als een „brave, lieve broeder”. Na het gebed bleef Mohamed graag hangen voor een praatje, meestal over de preek van de imam. Bijzonder vonden de bezoekers het dat de blinde man hiervoor helemaal vanuit zijn woonplaats Amersfoort kwam. Volledig blind is Mohamed overigens niet; hij kan een klein beetje zien. Thuis heeft hij een extra groot computerscherm dat de letters uitvergroot. Op die manier kan hij deelnemen aan internetdiscussies. Mohamed houdt van discussiëren.

Het begint rond zijn twintigste, als hij zich aanmeldt op ontdekislam.nu, een forum gelieerd aan de Somalische moskee. Mohamed schrijft over uiteenlopende thema’s. Of het bijvoorbeeld verboden is als moslim je haar te verven, of je mag deelnemen aan „feesten van ongelovigen”, of je mag masturberen. Dat laatste mag volgens Mohamed wel, zolang je maar „hevig verlangt” naar een onbeschikbare vrouw. Als je het alleen „uit lust” doet, is het verboden.

Wanneer Theo van Gogh in 2004 wordt vermoord, is Mohamed een van de weinige forumleden die dit toejuichen. „Ik ben er maar wat blij mee”, schrijft hij. „Opgeruimd staat netjes zeg ik altijd maar.” Maandenlange discussies volgen op het forum, waarin anderen Mohamed proberen te overtuigen van zijn ongelijk. Mohamed wordt er een fenomeen, krijgt zelfs een bijnaam: ‘Mohamed onze jihad-fan’.

De forumleden brengen Mohamed niet op andere gedachten. Hij doet er juist een schepje bovenop. Over politicus Ayaan Hirsi Ali schrijft hij: „In Somalië weten we wel raad met types als haar. Meteen ter dood brengen wegens afvalligheid. Huppekee!” Mensen die zijn mening niet delen, verklaart hij tot afvalligen. Tegen een beheerder van het forum: „Als je in deze ongelovige uitspraken blijft volharden, dan ben je wat mij betreft een kaafir en beschouw ik je niet meer als broeder.”

Intussen blijft Mohamed de Somalische moskee bezoeken. Hij draagt een lang gewaad en een tulband. Daarmee wil hij zijn islamitische identiteit benadrukken, zegt hij. Als hij in de moskee wordt aangesproken op zijn extreme uitingen op internet, wuift hij die lachend weg. „Néé joh, dat bedoel ik helemaal niet zo”, zegt Mohamed tegen moskeegangers die hem aanspreken op zijn opmerking over Hirsi Ali. „Ik bedoelde dat Hirsi Ali voor de rechter zou moeten verschijnen, en dat de rechter haar de doodstraf moet geven.” Ook zijn radicale uitspraken over Theo van Gogh zwakt hij af in een gesprek met moskeebezoekers.

Mede hierom denken mensen uit de moskee dat Mohamed zich radicaler voordoet dat hij is. „Hij was heel wisselvallig”, zegt een bezoeker. „Het ene moment vond hij de Somalische terreurbeweging al-Shabaab fantastisch. Het andere moment zei hij: het klopt niet wat ze doen.”

Zijn wispelturigheid blijkt ook uit de ruim achthonderd berichten die hij op ontdekislam.nu plaatst. Halverwege 2006 schrijft hij bijvoorbeeld dat Saoedi-Arabië moslims afslacht, een paar maanden later is Saoedi-Arabië weer een „gezegende” staat.

Via het forum leert hij zijn vrouw kennen: een Nederlandse bekeerling die zich op het forum Malikah noemt. Ze trouwen medio 2006 en gaan in Groningen wonen. Forumleden worden uitgenodigd, maar velen slaan de bruiloft af – tot teleurstelling van Malikah. Ze biedt aan de helft van hun treinkaartje te betalen als ze tóch komen, maar ze blijven weg.

Het paar schrijft steeds vaker over oorlogen in het Midden-Oosten. Mohamed steunt de Taliban die in Afghanistan vechten tegen de Amerikanen. Hij raadt moslimvaders aan hun zoons op te voeden als jihadstrijder. „Smeek Allah om dood en verderf te zaaien onder de vijanden van de oemma [moslimgemeenschap]”, schrijft hij. „Smeek Allah de Israëlieten en Amerikanen en álle andere ongelovige vijanden te overweldigen en te straffen met de meest gruwelijke straffen voor hetgeen zij ons volk aandoen.”

In de jaren erna plaatst hij propagandafilmpjes van terreurnetwerk Al-Qaeda en de Taliban. Malikah, bevallen van een kind, maakt kenbaar dat ze de sharia wil invoeren en verdedigt het plegen van aanslagen. In april 2010 verheerlijkt zij jihadstrijders op het forum. Geen moslim die volgens haar zoveel eer krijgt als een jihadstrijder die zich waagt op het slagveld. Een gedode jihadstrijder zal door de „Engel des Doods” worden meegenomen naar de „Poorten van het Paradijs”, schrijft ze.

Het forum fungeerde als een uitlaatklep voor het echtpaar, zegt een voormalige vriend van Mohamed. „Het ene moment was hij gefrustreerd en dacht hij dat het Westen de moslims alleen maar ellende wilde bezorgen. In zo’n periode zag je hem een tijd niet. Daarna kwam hij weer opgewekt langs in de moskee en vroeg hij of iemand een baantje voor hem kon regelen.”

Mohamed had schulden, vooral door een hoge telefoonrekening, en geen werk. Van zijn arbeidsongeschiktheidsuitkering moest hij vrouw en kind onderhouden. „Soms ontvluchtte hij thuis. Dan ging hij een tijd in Rotterdam wonen, in een klein kamertje tegenover de moskee. Als hij daar de huur niet meer van kon betalen, ging hij weer terug.”

Tot 2013 gaat dat zo. Mohamed laat af en toe zijn gezicht zien in de Rotterdamse moskee, laat weten dat het goed met hem gaat en vertrekt weer naar Groningen. Hij wordt steevast rondgereden door een Somalische vriend uit Rotterdam, Mohamed D., met wie hij naar het Verenigd Koninkrijk reist om andere Somaliërs te bezoeken. Vorig jaar horen de moskeebezoekers dat de twee met een groep Engelse en Noorse Somaliërs zijn vertrokken naar Syrië. Het is een schok. „We geloofden het niet, tot zijn foto op Twitter verscheen”, zegt een bezoeker.  „Ik begrijp niet waarom hij erheen is gegaan. Hij is blind! Wat heeft hij daar te zoeken?”

Vorige week publiceerde IS een video waarin Mohamed te zien is. Hij roept Somaliërs op zich aan te sluiten bij IS. In de moskee waar hij vroeger kwam, willen ze niets meer van hem weten. „Als hij ooit nog terugkomt, zullen wij hem niet aanspreken”, zegt een bezoeker. „Hij heeft mensen gedood. Het paradijs is verboden voor hem.”

Al zijn de moskeegangers nog wel benieuwd naar dat ene waar Mohamed nooit over wilde praten: hoe is hij blind geworden? Mohamed heeft er ooit één keer over gesproken. Het was een fout van het ziekenhuis. Na een mislukte ingreep was hij opeens blind. Zelf zei Mohamed dat het hem niet deerde. Het is de wil van Allah, vond hij.