Journalist Washington Post is een spion volgens Iran

Correspondent in Teheran

Na een jaar in de cel staat de Iraanse Amerikaan nu terecht, achter gesloten deuren.

Na 308 dagen detentie in de beruchte Evin-gevangenis in Teheran, waarvan maanden in eenzame opsluiting, stond Jason Rezaian, journalist van The Washington Post, gisteren voor het eerst voor de rechter. Hij wordt onder meer beschuldigd van „spionage voor de vijandige regering van de Verenigde Staten” en „propaganda tegen de Islamitische Republiek”, aanklachten die volgens zijn advocaat voortkomen uit zijn werk.

Hoe de eerste zittingsdag is verlopen is onduidelijk, aangezien het proces plaatsvindt achter gesloten deuren in de Revolutionaire Rechtbank van Teheran, die vaak zaken over nationale veiligheid behandelt. Ook Rezaians moeder en zijn Iraanse echtgenote, die ook is aangeklaagd wegens spionage maar apart wordt berecht, mochten de zitting niet bijwonen.

Rezaian hangt tien tot twintig jaar celstraf boven het hoofd. Hij werd in juli 2014 opgepakt toen de politie een inval deed in zijn huis in Teheran. Ook zijn vrouw Yeganeh Salehi en een bevriend Iraans-Amerikaans stel dat goede relaties heeft met president Rohani werden ingerekend. Het stel is niet veel later weer vrijgelaten. Salehi kwam in oktober op borgtocht vrij.

Alleen Rezaian bleef in hechtenis. Lange tijd was onduidelijk waarom. Wat wellicht meespeelt is dat Rezaian zowel de Amerikaanse als de Iraanse nationaliteit heeft. Zijn Iraanse vader verhuisde eind jaren vijftig naar de VS, waar Rezaian werd geboren en opgroeide. In 2008 ging hij naar Teheran om correspondent te worden.

Dat maakt hem in de ogen van de Iraanse inlichtingendiensten verdacht. Iran erkent geen dubbele nationaliteit. De afgelopen jaren zijn meerdere Iraniërs met twee paspoorten opgepakt op verdenking van spionage. Volgens de familie van Rezaian is de aanklacht ongegrond.

Sommige analisten brengen de arrestatie van Rezaian in verband met de machtsstrijd in Iran over de nucleaire onderhandelingen. Iraanse haviken zouden de zaak hebben aangegrepen om president Rohani te ondermijnen. Zo hopen ze een mogelijke deal te frustreren en te voorkomen dat Rohani betere relaties aanknoopt met het Westen. De VS hebben Iran herhaaldelijk gevraagd Rezaian vrij te laten, onder meer in de marge van de nucleaire onderhandelingen.

Iraanse haviken claimen dat Rezaian via de neef van Rohani, die als pr-medewerker voor de president werkt, toegang had tot gevoelige informatie. „Onder het mom van hun werk als journalist hebben Rezaian en zijn vrouw de gevoeligste plekken in het kantoor van de president geïnfiltreerd”, schreef Hamid Rasaei, een invloedrijke parlementariër op zijn Facebook-pagina.

De familie van Rezaian ontkent dat hij direct contact heeft gehad met Rohani of zijn familieleden. De president zelf heeft zich niet uitgelaten over de zaak. De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken wel. Hij omschreef Rezaian als een eerlijke journalist. Hij zei dat hij van een „ernstige misdaad” wordt beschuldigd, maar hoopt dat hij wordt vrijgesproken.

The Washington Post heeft felle kritiek op de omstandigheden van Rezaians detentie en de behandeling van zijn zaak. Zo staat de rechter bekend om zijn hoge straffen tegen activisten en dissidenten. Hij heeft talloze politiek gevoelige zaken behandeld, onder meer in verband met de massale protesten in Iran na de omstreden presidentsverkiezingen van 2009.

„Er bestaat geen gerechtigheid in dit systeem, geen gram”, schreef hoofdredacteur Martin Baron, „en toch staat het lot van een goede, onschuldige man op het spel. Iran maakt een punt over zijn waarden via zijn schandelijke behandelingen van onze collega, en het kan de wereldgemeenschap alleen maar afschuw inboezemen”.