Spanje rekent af met oude partijen

De oude partijen verloren fors. Nieuwkomers zijn het grootst in Madrid en Barcelona.

Landelijke trend
Landelijke trend

De zege van Ada Colau (41) in Barcelona en Manuela Carmena (71) in Madrid staat symbool voor Spanje waar de oude partijen coalities moeten sluiten met nieuwkomers. Grote kans dat de steden met Colau en Carmena burgemeesters krijgen met het paars van het populistische Podemos.

Colau kon haar tranen niet bedwingen toen ze zondag de verkiezingsuitslagen zag. Als leider van ‘Barcelona en Comú’ – een links platform waarvan ook Podemos deel uitmaakt – hield ze haar tegenstrever van Convergència i Unío (CiU) achter zich. Op Twitter verschenen oude foto’s van Colau waarin ze werd opgepakt bij protesten: van activiste tot burgemeester. Ze wil zich niet profileren met scherpe tegenstellingen tussen Barcelona en Madrid en werpt zich op als de nieuwe leider van alle inwoners van Barcelona, zodat de strijd om onafhankelijkheid opeens naar de achtergrond is geschoven.

De zege van Barcelona en Comú is een forse streep door de rekening van de Catalaanse regiopresident Artur Mas (CiU), die voor september vervroegde regioverkiezingen uitschreef. Zijn roep om onafhankelijkheid verenigde de ontevreden Catalanen, maar leidde ook tot verdeeldheid. Tegenstanders van onafhankelijk roerden zich nauwelijks, maar zagen in Barcelona en Comú een alternatief. Colau wil geen Barcelona van waar „de één tegen de ander is”.

Het platform heeft gewonnen, maar met ‘slechts’ 11 van de 41 zetels. Zo krijgt Barcelona de meest gefragmenteerde raad sinds 1979. Colau moet op zoek naar minstens drie andere partijen om CiU buiten de deur te houden.

In Madrid bleef de conservatieve Partido Popular (PP) met 21 van de 57 zetels de grootste. De kans is echter groot dat voor het eerst sinds 24 jaar links regeert in de hoofdstad. Het oude tweepartijenstelsel van de PP en de socialistische PSOE is voorbij. Ahora Madrid – Madrileense variant van Podemos – werd tweede met 20 zetels, gevolgd door PSOE (9 zetels) en het liberale Ciudadanos (7). Een coalitie van Ahora Madrid en de PSOE, samen net een meerderheid, lijkt nabij. Carmena wordt dan burgemeester.

De PP werd landelijk het grootst, maar de partij van premier Rajoy verloor in vergelijking met de verkiezingen in 2011 zo’n 2,5 miljoen kiezers. Ook de PSOE verloor fors. Samen zakten ze van ruim 65 naar 52 procent.

De politieke kaart is minder afgebakend in louter rode en blauwe gebieden. Het paars van Podemos mengt zich er tussen, met hier en daar wat oranje van Ciudadanos. Eind dit jaar zijn er nationale verkiezingen.