Hoeveel heeft die bank nou gekost?

De staatsbank gaat naar de beurs, zo werd vrijdag bekend. Maar de bedragen zijn vaag. Wat zijn de kosten en baten van de redding van ABN Amro?

„Ongeveer 22 miljard” – van een strenge minister van Financiën mag je wat meer precisie verwachten over het bedrag dat de staat in ABN Amro heeft geïnvesteerd. Er blijken verschillende rapportages te circuleren.

Wat is eigenlijk de exacte omvang van de kosten en baten van de redding van ABN Amro voor de staat?

Welke getallen circuleren er dan?

In de brief aan de Tweede Kamer over de privatisering was Dijsselbloem vrijdag weliswaar wél nauwkeurig – hij spreekt van „kapitaaluitgaven” aan ABN Amro van 21,66 miljard euro.

Maar destijds, bij de redding van het Nederlandse deel van het Fortis-concern op 3 oktober 2008, noemde toenmalig minister Wouter Bos een overnamesom van 16,8 miljard euro.

Dat is bijna de helft van het getal dat de Algemene Rekenkamer aanhoudt. Die monitort op internet de interventies door de overheid in de financiële sector sinds het uitbreken van de kredietcrisis in 2008. Per saldo noemt de Rekenkamer ruim 34 miljard als bedrag dat de staat op ABN Amro aan risico loopt.

Nadere bestudering van de berekeningen van de Rekenkamer leert dat het uitstaande bedrag wat lager is: 27,955 miljard euro voor ‘alle uitgaven van de Staat in het kader van de overname Fortis/ABN Amro’ in oktober 2008. Dat is exclusief leningen, financieringskosten en dividenden.

Ook NLFI, de stichting die voor het ministerie van Financiën de aandelen in financiële staatsdeelnemingen beheert, meldt het bedrag van 27,955 miljard euro als het ‘in de aandelen geïnvesteerde kapitaal’.

Hoe komt Dijsselbloem aan zijn bedragen?

Fortis Bank Nederland bestond bij de overname uit meer onderdelen dan alleen de eigen bankactiviteiten en ABN Amro. Tot de boedel die de staat overnam behoorde ook verzekeringsmaatschappij ASR en een aandeel van 33 procent in RFS Holdings.

Dat laatste is een houdstermaatschappij waarin de drie opkopers van ABN Amro in 2007 – behalve Fortis ook Royal Bank of Scotland en Banco Santander – een paar overgebleven onderdelen van de bank stopten. Tot deze zogeheten „onverdeelde boedel” behoorden onder andere een private-equity-portefeuille en de Saudi Hollandi Bank. Ook deze twee onderdelen zijn onderdeel van de ‘exit-strategie’ van het ministerie. Maar het loopt nog niet erg voortvarend. Van RFS zijn nog maar een paar onderdelen verkocht, de privatisering van ASR laat op zich wachten.

Van de 16,8 miljard euro die Wouter Bos in 2008 voor Fortis betaalde, was niet meteen duidelijk welk bedrag hij voor welk onderdeel had neergelegd.

Pas later bleek dat het gros (12,8 miljard) bestemd was voor de aandelen van de bankactiviteiten en 4 miljard voor verzekeraar ASR.

Hoeveel kwam er bij?

Nog maar nauwelijks in staatshanden bleek de bank al snel, en herhaaldelijk, extra kapitaal nodig te hebben om de balans te versterken en de integratie van ABN Amro en Fortis Bank Nederland mogelijk te maken. Van de ruim 6,5 miljard die de staat er eind 2008 in stak, bleek 2,2 miljard ten behoeve van RFS te zijn.

Alle bedragen die de staat in Fortis en ABN Amro stak, heeft Financiën moeten lenen op de kapitaalmarkt. Dat heeft in de afgelopen jaren zeker 3,8 miljard euro aan rente gekost. Het is niet duidelijk welk deel daarvan precies aan de bank is toe te rekenen.

Hoeveel verdiende de staat?

Er waren ook inkomsten. Al in oktober 2008 verkocht Bos verzekeringsdochter FCI voor 350 miljoen. Ook betaalde ABN Amro de staat rente en premies.

Opkrabbelend uit de crisisjaren kon de bank in 2011 voor het eerst weer dividend uitkeren. In de afgelopen vier jaar liep dat bedrag op tot bijna 1 miljard euro. ASR keerde iets meer dan een kwart miljoen aan dividend uit, RFS Holdings 6 miljoen.

En, klopt het bedrag?

Dijsselbloem woog geen van de leningen, garanties en dividendbetalingen mee in zijn slotsom van „ongeveer 22 miljard”.

Een nadere beschouwing van alle inkomsten en uitgaven leert dat de staat voor de gehele boedel Fortis/ABN Amro/ASR/RFS per saldo 28,3 miljard euro heeft uitstaan.

Omdat niet precies is aan te geven aan wie welk deel van de rentelasten en de rente- en premie-inkomsten is toe schrijven, is een precieze berekening voor ABN Amro (nog) niet mogelijk.