Economie

Ophef rond ABN Amro is geluwd, maar voor de staat dreigt nu een strop

Foto ANP / Lex van Lieshout

ABN Amro gaat eindelijk naar de beurs. Na het plotselinge uitstel eind maart, wegens de grote maatschappelijke commotie over de salarisverhoging van een ton voor de raad van bestuur, duurde het twee maanden. Tot vandaag, want het het kabinet besloot dan toch te beginnen met het verkoopproces van de staatsbank. Zes vragen over de beursgang:

1. Hoe gaat de beursgang eruit zien?

De staat zal ABN Amro niet in één keer verkopen. De aandelen, 100 procent eigendom van de staat, zullen in verschillende delen worden aangeboden op de Amsterdamse beurs Euronext. Voor de eerste ronde mikt Financiën op 20 tot 30 procent van het aandelenkapitaal. De precieze omvang hangt af van de uiteindelijke belangstelling van beleggers. De verkoop van die eerste tranche zal, als alles goed gaat, in het vierde kwartaal van dit jaar plaatsvinden. Bij voorkeur in de maanden oktober of november, omdat december historisch gezien een slechte maand is voor aandelenverkopen.

Na die eerste pluk aandelen zal de staat de resterende 70 procent van de aandelen ten minste een half jaar behouden. Daarna kan een tweede tranche van eveneens 20 tot 30 procent volgen, waarna de staat weer drie maanden geen aandelen zal verkopen. De derde tranche zou dus kunnen volgen in augustus 2016. Maar de minister gaat er zelf van uit dat de staat nog “enige jaren” aandeelhouder van ABN Amro is.

Voordat de eerste aandelenverkoop kan plaatsvinden zal de Tweede Kamer overigens nog toestemming eraan moeten verlenen – nieuwe wetgeving is niet nodig. Het parlement zal vooral voorwaarden willen stellen aan bescherming tegen vijandige overnames, beloning van het topmanagement en kosten van de beursgang. Ook de toezichthouder De Nederlandsche Bank en de Europese Centrale Bank zullen nog een verklaring van geen bezwaar moeten geven.

In twee minuten bijgepraat over ABN Amro-gate.

2. Hoeveel moet dat opbrengen?

Na een eerste inventarisatie bij beleggers en een vergelijking met andere Europese beursgenoteerde banken, denkt Financiën dat de waarde van ABN Amro minimaal 15 miljard euro bedraagt. Dat is zo’n beetje hetzelfde bedrag als de huidige boekwaarde van de aandelen op de balans van de bank. In eerste instantie zal de beursgang dus 3 tot 4,5 miljard euro opbrengen.

De 15 miljard euro is bij lange na niet het bedrag dat de Nederlandse staat ooit in de bank heeft gestoken. Bij de redding in het najaar van 2008 betaalde Financiën 16,8 miljard voor de aandelen van Fortis en ABN Amro Nederland, waarvan een deel voor verzekeringsdochter ASR. En nog eens 6,5 miljard voor de toenmalige moedermaatschappij RFS Holdings. Later volgden nog verschillende kapitaalinjecties en leningen. ABN Amro keert sinds 2011 ook dividend uit. Per saldo bedraagt de uitstaande investering in ABN Amro volgens Financiën op dit moment 24,5 miljard euro.

Lees ook: ABN Amro en de staat zijn het oneens over beursgang

3. Waarom kan de beursgang nu ineens wel doorgaan?

Eind maart was de ophef over de salarisverhoging van de top zo groot, dat de Tweede Kamer weigerde in te stemmen met een verkoop. Regeringspartij PvdA ging voorop in de strijd. De bank was in hun ogen niet klaar voor verzelfstandiging zolang de directie geen oog had voor maatschappelijk verantwoord beloningsbeleid. Nadat de zes leden van de raad van bestuur hun loonsverhoging hadden teruggedraaid, het parlement stoom had kunnen afblazen in een debat met de minister en tijdens een hoorzitting met de president-commissaris van ABN Amro en topman Gerrit Zalm - die pas vorige week sorry zei – was de kou uit de lucht.

4. Is ABN Amro straks beschermd tegen een vijandige overname?

Ja. Iedereen – minister, bank, Tweede Kamer – was het er steeds al over eens dat ABN Amro beschermd tegen een vijandige overname naar de beurs moet. Toen de bank in 2007 ongewild werd overgenomen door drie buitenlandse banken, had ze haar bescherming juist afgebroken. Maar de minister en ABN Amro konden het niet eens worden over het type bescherming dat de bank mee moest krijgen.

Uiteindelijk heeft Dijsselbloem gekozen voor bescherming door middel van gecertificeerde aandelen. Dat betekent dat beleggers straks geen aandelen kopen, maar certificaten van aandelen. Die ‘echte’ aandelen worden beheerd door een speciale stichting: een stichting administratiekantoor, kortweg STAK. Als een vijandige overname dreigt, kan deze stichting de aandeelhouders hun stemrecht ontzeggen. Dan kunnen aandeelhouders niet instemmen met een vijandig bod.

Voorlopig heeft de minister echter veel meer macht dan deze beschermingsstichting. Zijn aandelen worden namelijk niet omgezet in certificaten. Zolang de staat meer dan een derde van de aandelen bezit, heeft hij vetorecht op besluiten over ABN Amro die “de identiteit of het karakter” van de bank veranderen. Een overname bijvoorbeeld. ABN Amro gaf zelf voorkeur aan een ander type beschermingsstichting, waardoor de minister direct vanaf de beursgang minder controle over de bank zou hebben. Deze strijd heeft de bank dus verloren.

Foto ANP / Lex van Lieshout

Foto ANP / Lex van Lieshout

5. Hoeveel gaat de beursgang kosten?

Een beursgang kan niet plaatsvinden zonder een klein leger financiële professionals: zakenbankiers, financieel adviseurs, advocaten, accountants. Met name het inhuren van de zakenbanken is kostbaar. Zij krijgen een fee, een percentage van het bedrag dat naar de beurs wordt gebracht. De staat wil bij de beursgang een fee betalen van maximaal 1 procent. Als inderdaad 30 procent van de aandelen worden verkocht, verdienen de zakenbanken zo’n 45 miljoen euro.

De verkoop van de overige 70 procent van de aandelen is veel goedkoper. Dat gaat naar verwachting zo’n 31,5 miljoen euro kosten. Los van de zakenbanken rekent de minister op andere kosten ter waarde van maximaal 15 miljoen euro. Het totale verkoopproces kost waarschijnlijk rond de 90 miljoen euro.

Voor zakenbanken is de beursgang van ABN Amro dé Nederlandse klus van het jaar. Die willen ze dolgraag binnenhalen. Alle grote banken hebben zich begin dit jaar al bij de staat gemeld en uitgelegd waarom zij de meest geschikte kandidaat zijn. Inmiddels ligt er een lijst klaar van 26 banken die kans maken op een rol – ABN Amro staat daar zelf ook op. Nu het besluit over de beursgang is genomen, zal de staat de rollen binnenkort definitief verdelen.

6. Wie wil de aandelen ABN Amro straks kopen?

“Voldoende interesse kopers” was een van de voorwaarden om ABN Amro weer terug te brengen naar de markt. De minister gelooft dat die kopers er zijn. Die overtuiging baseert hij op het gunstige beursklimaat, de reeks succesvolle recente beursgangen en gesprekken met zakenbankiers, die zichzelf komen promoten op het ministerie. Beleggers over de hele wereld kunnen straks op de aandelen intekenen, de minister zet in op “wereldwijde distributie”. Topman Zalm en zijn beursgangteam zullen op verschillende continenten op roadshow gaan om aandelen te verkopen.

Het grootste deel van de aandelen gaat naar institutionele beleggers: pensioenfondsen, verzekeraars en vermogensbeheerders. Maar gewone mensen kunnen ook aandelen in ABN Amro krijgen. Naar verwachting wordt zo’n 10 procent van de aandelen verkocht aan particuliere beleggers. Wie wil, kan een beetje eigenaar blijven van ABN Amro als dat weer – gedeeltelijk – een private bank is.