Het gaat hartstikke goed met onze kinderen, toch?

Het Nederlandse kind heeft het zo slecht nog niet, maar dat is niet genoeg. Huiselijk geweld duurt na een melding nog anderhalf jaar en migrantenkinderen worden amper beschermd, blijkt uit een rapport.

None

Wie vluchtig de tabellen bekijkt in zijn Jaarbericht Kinderrechten 2015 zou een tevreden directeur van Defence for Children verwachten. In die gistermiddag gepresenteerde rapportage gaan een heleboel percentages omlaag – en omlaag betekent in dit geval dat ongewenste situaties voor kinderen afnemen.

Zo daalde het aantal kinderen op de wachtlijst voor jeugdzorg vorig jaar met 22 procent, tot 1.983. Het aantal minderjarigen in justitiële jeugdinrichtingen nam met 16 procent af tot 1.270. Het aantal kinderen dat leeft in gezinnen in vreemdelingenbewaring of gezinsdetentie, nam af met 57 procent tot 120.

Toch wrijft directeur Aloys van Rest niet in zijn handen. Er blijven nog veel te veel verontrustende cijfers over in dit achtste jaarbericht, dat Defence for Children samen met Unicef heeft opgesteld.

Een greep uit het rapport: er zijn 39 kinderen jonger dan twaalf jaar opgenomen in een gesloten jeugdinstelling. Het DNA van 24.283 minderjarigen ligt intussen opgeslagen in de databank voor strafzaken; een van de stijgers in de tabellen. Van de tachtig alleenstaande minderjarige vreemdelingen die vorig jaar werden ondergebracht in de beschermde opvang – omdat zij slachtoffer waren van mensenhandel of dat zouden kunnen worden – verdwenen tien kinderen zomaar, of, zoals ambtenaren van Veiligheid en Justitie schrijven: „zelfstandig vertrokken zonder toezicht”.

„Voor elke zorgelijke verdwijning van een Nederlands kind gaat een Amber Alert uit”, zegt Van Rest. „Over de verdwijning van deze kinderen wordt laconiek gedaan. Och, die duikt wel weer ergens op. Deze kinderen zitten in speciale bescherming omdat ze beschermd moeten worden, hè.”

Kindermishandeling

En dat zijn dan nog maar de cijfers die Defence for Children en Unicef bij elkaar hebben kunnen krijgen. Van kindermishandeling worden veel cijfers gewoon niet meer bijgehouden. En nu de jeugdzorg de primaire verantwoordelijkheid van de gemeente is geworden, dreigt het zicht op ook die cijfers te vervliegen.

Staatssecretaris Van Rijn (Volksgezondheid, Welzijn en Sport, PvdA) wil het verzamelen van data hierover aan het Centraal Bureau voor de Statistiek uitbesteden. „Ja? En?”, zegt Van Rest. „We zijn al bijna een half jaar verder en het is nog niet gebeurd.”

Ook bij de positieve cijfers plaatst Van Rest een kanttekening. Zo daalt het aantal kinderen dat op de wachtlijst staat voor jeugdzorg al lange tijd, van bijna 3.000 in 2011 naar minder dan 2.000 vorig jaar. „Maar we krijgen signalen dat het nu weer oploopt.” Een van de meest verontrustende cijfers vindt Van Rest dit: in de grote steden duurt 50 procent van de gevallen van huiselijk geweld tegen kinderen anderhalf jaar na de eerste melding nog voort.

Kwetsbare kinderen

Defence for Children heeft altijd veel aandacht gevraagd voor de rechten van minderjarige migranten. Van Rest: „Deze minderjarigen lopen niet alleen gevaar als kwetsbare kinderen, ze worden ook nog eens niet door de wet beschermd zoals Nederlandse kinderen dat worden. Ze hebben niet hetzelfde recht op jeugdzorg, bijvoorbeeld. Hun ouders kunnen in de praktijk onvoldoende aanspraak maken op hulp bij opvoeding.” In het asielbeleid, zegt hij, wordt niet vanuit het kind geredeneerd, maar vanuit de volwassen migrant. De kinderen worden hooguit ‘meegenomen’.

Ook hier geldt dat vooruitgang zichtbaar is op de meeste criteria van de rapportage. Mede door lobbywerk van Defence for Children en Unicef. Maar Van Rest wil daar bepaald niet over opscheppen. „Wij hebben lang gelobbyd voor huisvesting voor migrantenkinderen. Daarvoor zijn de gezinslocaties geopend, maar als je dan ziet wat de praktijk is... zo was het helemaal niet onze bedoeling. Er is te weinig speelruimte, te weinig kwalitatieve educatie, de kinderen zitten er met getraumatiseerde ouders.”

Er is, ook al mede door lobbywerk, geen zogeheten grensdetentie meer voor gezinnen, plekken waar asielzoekers bij aankomst worden opgesloten. In oktober vorig jaar is daarom de ‘gesloten gezinsvoorziening’ in Zeist geopend. „Dat is nog te kort om echte conclusies over te trekken. Maar we krijgen al signalen dat het qua zorg en aandacht ondermaats is. Er zitten heel kwetsbare gezinnen tussen, waarbij niet naar de belangen van de kinderen wordt gekeken. Volgend jaar kunnen we er eigenlijk pas meer over zeggen. Als we dan vaststellen – en ik voorspel nu al dat we dat gaan doen – dat het onder de maat is, dan zullen we dat ook hardop zeggen.”

Kinderachtig

Volgende week gaat Defence for Children met andere organisaties mee met staatssecretaris Van Rijn naar Genève, waar Nederland wordt gehoord door het VN-comité voor de Rechten van het Kind. „Daarom wilden we dit jaar eerder dan anders ons jaarbericht publiceren. Zo hopen we de Nederlandse regering nog eens te inspireren.”

Als de Nederlandse regering het VN-Kinderrechtenverdrag serieus neemt, dan zou ze ook het Klachtenprotocol ondertekenen. Hiermee waarborgt de overheid de mogelijkheid tot het indienen van een klacht bij het VN-Kinderrechtencomité. Een kleine moeite, vindt Van Rest. „Er zijn Afrikaanse landen die het al hebben getekend, maar Nederland bijvoorbeeld niet.” Hij vindt het exemplarisch voor de houding in ons land. „Kinderrechten worden gezien als, nou ja, toch wat kinderachtig.”

    • Bas Blokker