Opinie

5.600.000.000.000 dollar subsidie

Je zou het een bron uit onverdachte hoek kunnen noemen. Het IMF, een van de kampioenen van de vrije markt, heeft uitgerekend hoeveel de fossiele energie jaarlijks in de schoot geworpen krijgt om ons allen van energie te voorzien. Het gaat om het onvoorstelbare bedrag van 5.600.000.000.000 dollar, zo’n 5.000 miljard euro, per jaar – 10 miljoen dollar per minuut.  Dat is ongeveer 6,5 procent van het Bruto Binnenlands Product (BBP) van de hele wereld – en in opkomende economieën en ontwikkelingslanden zelfs 13 tot 18 procent.

Nou valt er op de cijfers wel wat op af te dingen. En de rapporteurs van het IMF zijn de eersten om dat toe te geven. Zoals ze schrijven in hun deze week verschenen rapport How Large Are Global Energy Subsidies:

These findings must be viewed with caution. Most important, there are many uncertainties and controversies involved in measuring environmental damages in different countries – our estimates are based on plausible – but debatable – assumptions.

Wat de onderzoekers hebben becijferd zijn de zogenoemde ‘externaliteiten’, de kosten van het gebruik van fossiele brandstoffen die niet in de prijs zijn inbegrepen. Dus niet alleen subsidie in de directe betekenis van het woord (waar je met een beetje goede wil de verlaging van de energieprijs voor grootverbruikers, die Nederland hanteert, toe zou kunnen rekenen), maar ook bij voorbeeld de milieuschade en gezondheidsschade door het gebruik van (fossiele) energie. Het gaat nadrukkelijk niet alleen om klimaatverandering:

Most energy subsidies arise from the failure to adequately charge for the cost of domestic environmental damage – only about one-quarter of the total is from climate change – so unilateral reform of energy subsidies is mostly in countries’ own interests, although global coordination could strengthen such efforts.

Het woord falen (van de vrije markt) is in het bovenstaande citaat van belang. Uitgerekend het IMF bepleit overheidsingrijpen om ervoor te zorgen dat de externaliteiten worden opgenomen in de prijs – het principe dat de vervuiler betaalt.

verstorend

Dat subsidies op fossiele brandstof verstorend werken is wel vaker geconcludeerd. Alleen al vorig jaar besloten volgens het Global Subsidies Initiative ongeveer dertig landen, waaronder Egypte, Indonesië en India, hun bestaande subsidieregelingen te hervormen. Maar dit gaat over subsidies in de gebruikelijke betekenis – die afschaffen heeft slechts een bescheiden gevolg voor de CO2-uitstoot, schrijft Alex Trembarth van het Breakthrough Instituut:

There must be some reason other than subsidization for fossil fuels’ continued dominance. (I’d argue it’s a combination of abundance, energy density, storability, transportability, variety of applications, and, yes, infrastructure lock-in.)

Wat de cijfers van het rapport, in de woorden van de onderzoekers zelf, zo ‘schokkend’ maakt, is de omvang. Het bedrag is zo groot, dat ze de zaak twee keer hebben doorgerekend om zichzelf te overtuigen dat de uitkomst klopt. Of het overheidsinkomen daadwerkelijk zou stijgen met 3,6 procent van het wereldwijde BBP als alle externaliteiten  zouden worden doorberekend, zoals het rapport vermoedt, is de vraag. Net als niet duidelijk is of de uitstoot van broeikasgassen zou dalen met 20 procent en de vroegtijdige sterfte door luchtvervuiling zou halveren.

Maar het zou de verhouding tussen fossiel en duurzaam wel rechtvaardiger maken. En als na aftrek van de extra energiekosten voor de consument er wereldwijd jaarlijks zo’n 1.800 miljard dollar meer te besteden is, zou dat de energietransitie wel kunnen versnellen.

Paul Luttikhuis
Blogger

Paul Luttikhuis

Buitenlandredacteur Paul Luttikhuis volgt op dit blog nieuws over klimaatverandering. Hij schrijft over sociale en economische gevolgen, over manieren waarop landen zich daarop voorbereiden, over nieuwe wetenschappelijke inzichten en over de onderhandelingen na ‘Parijs’. Regelmatig zullen gastauteurs hun licht laten schijnen op deze thema’s.