‘Het was de grootste militaire parade ooit in Moskou’

Dat stond vorige week onder andere op de websites van NU.nl, NRC en het Algemeen Dagblad

Illustratie Martien ter Veen
Illustratie Martien ter Veen Illustratie Martien ter Veen

De aanleiding

Feest in Rusland vorige week. Met militaire parades vierde Rusland dat het Rode Leger 70 jaar geleden nazi-Duitsland versloeg. Op deze Dag van de Overwinning werden in het hele land militaire parades gehouden. In Moskou gebeurde dat onder toeziend oog van president Poetin op het Rode Plein in Moskou.

Rusland leed in de Tweede Wereldoorlog enorme verliezen. Historici schatten dat er zo’n 25 miljoen Russen zijn omgekomen. Dat zou ongeveer 15 procent van de totale bevolking voor aanvang van de oorlog zijn. De Sovjetunie werd in 1941 binnengevallen door nazi-Duitsland.

De herdenking van de overwinning is een belangrijke feestdag in Rusland en gaat altijd gepaard met veel militair vertoon. Omdat het dit jaar een jubileum is, was het machtsvertoon extra groot. Het Russische leger greep de gelegenheid aan om modern materieel te tonen zoals nieuwe tanks en pantservoertuigen.

Het Algemeen Dagblad meldde op de website dat het ‘mogelijk’ de grootste militaire parade ooit was. Een enkel medium noemde de optocht de grootste sinds de Tweede Wereldoorlog. De meeste media, waaronder NU.nl en nrc.nl, meldden dat het de grootste militaire parade ooit in Moskou was.

Wij vroegen ons af hoe groot die parade was en checkten of de militaire parade van vorige week echt de grootste ooit was in Moskou.

Waar is het op gebaseerd?

De berichten op de websites van NU, NRC en het AD zijn gebaseerd op berichtgeving van het ANP. Die berichtgeving is gebaseerd op informatie van het Russische ministerie van Defensie. Het ministerie liet onder andere via het Russische persbureau Interfax weten dat voor de parade in Moskou zo’n 16.000 soldaten, 200 pantservoertuigen en 150 gevechtsvliegtuigen waren opgetrommeld.

En, klopt het?

We pakken het originele bericht van het Russische ministerie van Defensie erbij. Hierin wordt de parade in Moskou, met zo’n 16.000 soldaten, 200 militaire voertuigen en 150 gevechtsvliegtuigen, de grootste genoemd van die dag. In andere steden werden ook optochten gehouden, maar die waren veel kleiner. Over andere, historische, militaire parades wordt niet gerept.

Omdat we daar wel naar op zoek zijn, duiken we de digitale archieven van de Koninklijke Bibliotheek (KB) in. Hierin zijn vrijwel alle krantenarchieven opgenomen. Ruim een miljoen Nederlandse boeken, kranten en tijdschriften zijn in de archieven van de KB te vinden.

We zoeken op militaire parades en defilés in Moskou.

Op 2 mei 1933 schrijven Nederlandse kranten, waaronder het Algemeen Handelsblad en de Leeuwarder Courant, dat het Meifeest gevierd is met de „grootste militaire parade, die in de geschiedenis der Sovjet bekend is. Meer dan 350 vliegtuigen snorden door de lucht, duizend snelle tanks ratelden over het Rode Plein.” Ook waren er meer dan 60 duizend militairen aanwezig in Moskou.

Twee jaar later zijn bij eenzelfde parade 750 militaire vliegtuigen, 500 tanks en 30 duizend militairen betrokken.

Beide militaire optochten duurden zo’n 4,5 uur. De parade van vorige week duurde nog geen anderhalf uur. Ook in aantallen zijn de eerdere parades groter dan die van vorige week. Er waren meer militairen, vliegtuigen en voertuigen aanwezig.

In 1950 wordt er niet gerept over aantallen, maar melden meerdere kranten dat de parade de grootste ooit is en dat die 7,5 uur duurde.

Conclusie

Groot was de parade vorige week zeker, maar de grootste ooit in Moskou? Nee. En daarmee is het ook niet de grootste militaire parade ooit. In verslagen van de Meifeesten in Moskou komen we in 1933 en 1935 grotere militaire parades tegen. We beoordelen de stelling dus als onwaar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nextcheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nextcheckt