Dit is een artikel uit het NRC-archief De artikelen in het archief zijn met behulp van geautomatiseerde technieken voorzien van metadata die de inhoud beschrijven. De resultaten van deze technieken zijn niet altijd correct, we werken aan verbetering. Meer informatie.

Economie

Laat wetenschappers onze universiteiten leiden

Illustratie Tab
Illustratie Tab

Een geslaagd wetenschapper straalt geloofwaardig leiderschap uit. Haal het universiteitsbestuur weg bij professionele managers en leg het naar Amerikaans voorbeeld in handen van wetenschappers, betoogt KNAW-president Hans Clevers.

Een KNAW-president is een passant in de bestuurlijke elite van Nederland. Bas Heijne schreef onlangs in deze krant: „Die elite is open, het gaat er meestal niet om wat je vader deed, je kunt van ver komen en toch meedoen, zie bijvoorbeeld Gerrit Zalm. Maar omdat die elite zo open is, spreekt je plaats nooit vanzelf. Je zult altijd moeten bewijzen dat je erbij hoort. En dat maakt die open elite juist weer gesloten.”

Zonder uitzondering zijn de mensen die deze elite vormen buitengewoon capabel. Ze zijn in staat om grote organisaties stabiel te besturen en financieel gezond te houden. Om in onderlinge samenspraak tussen overheid, publieke en private sector problemen op te lossen zonder blijvende schade aan de onderlinge verhoudingen. Om complexe fusies uit te voeren en prachtige gebouwen neer te zetten. Maar onze bestuurders zijn al lange tijd geen actieve beoefenaars meer van de professie die zij besturen, of hebben zelfs nooit op hun eigen werkvloer gestaan. In de Haagse discussies over het verdelen van de 275 miljoen euro van NWO binnen de topsectoren, ontmoette ik niemand die de afgelopen tien jaar een NWO-grant had aangevraagd of beoordeeld.

Horizontaal, binnen bestuurslagen, bestaat een hechte cohesie, nog eens versterkt door de mobiliteit van bestuurders tussen organisaties. Maar verticaal, in de verbinding van bestuurders en professionals, schort er wat aan. De rol van actieve wetenschappers, artsen en docenten bij het besturen van hun organisaties biologeert mij al een carrière lang. Hoe hoger ik als jonge wetenschapper de hiërarchische ladder in mijn organisatie beklom, hoe minder begrip en interesse ik aantrof voor waar het mijns inziens om gaat: wetenschap bedrijven, proeven en ontdekkingen doen.

Lees verder (€)

Prof. dr. Hans Clevers (arts) sprak vanmiddag zijn laatste jaarrede uit, voorafgaand aan de installatie van zijn opvolger José van Dijck als president van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW).