Robots laten architecten zélf bouwen

Architectuurbedrijf Odico bouwt met behulp van robots, en wil het bouwbedrijven lastig maken.

Jelle Feringa programmeert in de loods van de voormalige Rotterdamse Droogdokmaatschappij (RDM) robots voor nieuwe toepassingen in de bouw. Ook deze witte constructie bouwde hij met robots. Foto Robin Utrecht

Flink wat industrieën hebben te maken met de snelle opkomst van robots. Ze schroeven de productiviteit op en zorgen voor grote veranderingen in de manier waarop branches zijn georganiseerd: van de maakindustrie tot havens en zelfs in ziekenhuizen. Tot nu toe dringt de technologie nog niet echt door tot de bouw, afgezien van kleinschalige experimenten. Als het aan een groep jonge architecten ligt, komt daarin verandering.

Bijvoorbeeld het Nederlands-Deense Odico Formwork Robotics. Dat drie jaar oude bedrijf ontwikkelt innovatieve technieken met behulp van robots, onder meer het snijden en frezen van mallen met robotarmen, en het 3D-printen van beton. In de enorme loods van de voormalige Rotterdamse Droogdokmaatschappij (RDM) experimenteert Odico met de nieuwste methodes.

Bouwbedrijven deels overbodig

De laatste jaren trokken ook de Amsterdamse architectenbureaus DUS Architects en One Architecture de aandacht met nieuwe technologieën zoals 3D-printen en zogeheten CNC-frezen (het met behulp van een geprogrammeerde machine verwijderen van materiaal). Komend weekend gaan de drie bedrijven gezamenlijk naar dé vakbeurs voor 3D-printen en robotfabricage, Makerfaire in Silicon Valley. Hun plannen om de bouw en de architectuur te veranderen met technologie zullen grote gevolgen hebben, denken ze. Ze mikken er zelfs op om bouwbedrijven deels overbodig te maken.

„Ik denk niet dat de manier waarop de bouw nu georganiseerd is, binnen vijf of tien jaar nog bestaat”, zegt technisch directeur Jelle Feringa (36) van Odico. Volgens hem draagt robottechnologie er aan bij dat architecten op termijn zélf huizen kunnen neerzetten, zonder tussenkomst van aannemers en bouwbedrijven.

Prestigeproject

Odico bouwt in Denemarken met behulp van robots aan het hoofdkantoor van investeringsfonds Kirk Kapital, dat onder meer eigenaar is van Lego. Een prestigeproject, maar wel een dat zich nog moet bewijzen: het gebouw is nog niet af.

„Ik ben bezig met een ambitieus project”, zegt Feringa. „De transitie in architectuur: van dienst naar product. Normaal krijgt de opdrachtgever van een architect een set tekeningen en is er al een aannemer ingehuurd om het gebouw neer te zetten. Met behulp van robots hoop ik op den duur zelf te kunnen bouwen, op de schaal van een huis.” Door robots kunnen architecten mogelijk bouwbedrijven overslaan.

‘Marginale verbetering’

En niet alleen voor bouwbedrijven hebben robots potentieel grote gevolgen. Als robots doorbreken in de bouw, kan dat ook veel betekenen voor voor hoe huizen eruit komen te zien. Robots kunnen tegen veel lagere kosten veel complexeren vormen produceren. Normaal timmeren mensen betonmallen van complexe delen in elkaar.

„Het verschilt per project hoeveel precies, maar onze methode is tussen de twee en tien keer goedkoper dan de traditionele aanpak”, zegt Feringa. „Dat is niet een marginale verbetering, maar een radicale.” Dat kan er volgens hem voor zorgen dat wonen in bijzondere gebouwen voor veel meer mensen binnen bereik komt. „Vakmanschap is zo duur geworden dat de common man echte kwaliteit niet meer kan betalen. Dat wil ik veranderen.”

De ideeën van Odico sijpelen nog amper door naar de grote bouwbedrijven. Sommige bedrijven, zoals BAM en Heijmans, zeggen wel te experimenteren met 3D-print-technieken. Dat gaat mondjesmaat: volledige gebouwen die gemaakt worden met robots zijn hoogst zeldzaam. Er zijn geen betrouwbare cijfers te vinden van de omvang of groei van de methode wereldwijd, of de investeringen van bouwbedrijven in de technologie.

Niet snel genoeg

Ook Odico is klein. Feringa wil cijfers over omzet en winst niet geven, wel zegt hij dat er veertien mensen werken (en veertien robots). Het bedrijf groeit volgens Feringa hard, maar het gaat hem niet snel genoeg. „De manier waarop de bouw is georganiseerd komt niet overeen met de mogelijkheden die er allang zijn. Het punt met 3D-printen is dat het zo ‘disruptief’ is voor bestaande bedrijven. De bouw is een log apparaat vol inertie, zo conservatief.”