Economie

Ja, de economie groeit. Maar denk niet dat de crisis verdwenen is

Beeld ANP

Is de crisis eindelijk over? Deze week bleek dat de economie begin dit jaar voor het vierde achtereenvolgende kwartaal groeide.

De verwachtingen voor 2015 worden telkens hoger opgeschroefd. Het failliet van de Amerikaanse Lehman-bank in het najaar van 2008 en al het onheil dat volgde, verdwijnen langzaam aan de einder van het collectieve bewustzijn. Dat laatste is niet terecht: de crisis is nog steeds aanwezig.

1. Het is geen gewone recessie

De economie maakte sinds eind jaren zeventig tot aan Lehman vier recessies of bijna-recessies door, maar groeide gemiddeld toch met 2,5 procent. Maar de financiële crisis van 2008 was écht anders.

De inzinking die volgde was zo hevig en langdurig, dat we terrein zijn verloren dat we nooit meer terugkrijgen. In dat jaar was de omvang van het bruto binnenlands product 646 miljard euro. In 2015, dus zeven jaar later, wordt een bbp voorspeld van 642 miljard.

In zeven jaar tijd is de economie dus per saldo niet gegroeid. En omdat er meer mensen bijgekomen zijn, is het bbp per hoofd van de bevolking (de ‘welvaart’) nu nog steeds zes procent lager dan toen. Iets soortgelijks is, de Tweede Wereldoorlog niet meegerekend, niet voorgekomen sinds de jaren dertig van de vorige eeuw. Op de achterkant van een bierviltje is uit te rekenen hoeveel welvaart we sinds 2007 zijn misgelopen:

2. De schulden zijn alleen maar opgelopen

Nu kun je zeggen dat het ook wel erg hard ging, vóór Lehman. De schulden in de samenleving, van bedrijven, van banken en van consumenten liepen erg hard op en zorgden voor een valse welvaart op de pof. De financiële sector groeide ons volledig boven het hoofd.

Maar ook dat is niet opgelost. De schulden zijn wereldwijd sinds de Lehman-crisis alleen maar verder opgelopen, zo rekende McKinsey in februari voor.

En de banken lijken door nieuwe regels wel beteugeld, maar een groot deel van de financiële sector is simpelweg verhuisd naar wat de schaduw-sector wordt genoemd: beleggingsfondsen en andere financiële voertuigen (‘non-banken’) die de kredietverlening door banken overnemen.

3. Andere cijfers bevestigen het

Dat we niet beter af zijn blijkt ook uit andere cijfers:

4. En zelfs de economische groei valt tegen

Zelfs op de groeicijfers valt het nodige af te dingen. De centrale banken hebben ongekende, en controversiële, maatregelen genomen om de crisis tegen te gaan en de economie weer op gang te krijgen. De rente is dusdanig verlaagd dat hij nu negatief is. En de Europese Centrale Bank koopt nu maandelijks voor een formidabel bedrag van 60 miljard euro staatsleningen en andere leningen op om de financiële sector en de economie uit het slop te trekken.

Dat zijn paardenmiddelen die je alleen geeft aan een langdurig zieke. En zo’n patiënt kan toch moeilijk volhouden dat hij pijnvrij is als hij elke dag een morfine-injectie krijgt. Zo zijn we zeven jaar later nog niet veel verder. Het gaat weer beter, zeker, maar op een laag pitje. De crisis is nog niet over. Nog lang niet. We zijn er alleen aan gewend geraakt.