Tienduizenden kunstwerken onzichtbaar in depots

Het schilderijendepot van het Instituut Collectie Nederland, een overheidsinstelling met zorg voor beheer en behoud van roerend cultureel erfgoed.
Het schilderijendepot van het Instituut Collectie Nederland, een overheidsinstelling met zorg voor beheer en behoud van roerend cultureel erfgoed. Foto ANP / Rick Nederstigt

Nederlandse gemeenten hebben tienduizenden kunstwerken in depots liggen, waar het publiek ze niet kan zien. De werken zijn gekocht in de tijd dat het Rijk een speciale regeling had voor kunstenaars, tussen 1956 en 1987. Dat blijkt uit een enquête van het programma Nieuwsuur onder 193 gemeenten. Die hebben bij elkaar 55.000 kunstwerken in bezit, waarvan 42.000 opgeslagen zijn.

Rotterdam heeft de meeste kunstwerken in zijn opslagplaats: 15.000 stukken. Groningen heeft 13.444 kunstwerken opgeborgen in het depot.
Kunstenaars die niet aan de bak kwamen, konden vroeger hun werk inleveren bij het Rijk. Een speciale commissie schatte de waarde en gaf de makers een vergoeding. De werken kwamen bijvoorbeeld in overheidsgebouwen te hangen. De Beeldende Kunstenaars Regeling (BKR) werd in 1987 afgeschaft omdat die te duur werd.

‘Hoogste tijd dat gemeenten iets gaan doen’

Rik Vos, de voormalig beheerder van de BKR-collectie van het Rijk, maakt zich zorgen om de kunstwerken, zegt hij in een reactie tegen Nieuwsuur:

“De werken hangen soms op tochtige zolders en in vochtige kelders. Het is de hoogste tijd dat gemeenten iets aan die BKR-voorraad gaan doen. Of weer onder de mensen brengen, of in het uiterste geval maar weg doen.”

Rick Vercauteren, directeur van het Museum van Bommel van Dam, zegt tegen Nieuwsuur dat veel gemeenten sinds de afschaffing van de BKR-regeling met de kunstwerken in hun maag zitten:

“Er is al 27 jaar niks mee gedaan. We gaan er nu actief naar kijken. De regels van de overheid bepalen dat we het werk eerst aan de makers moeten aanbieden. Willen zij het niet hebben dan bieden we het collega-instellingen aan of bijvoorbeeld aan scholen. De laatste variant is veilen of afstoten.”

    • Pim van den Dool