President Burundi veroordeelt coup - Nederland schort hulp deels op

De president van Burundi heeft vanmiddag de poging tot een staatsgreep in zijn land veroordeeld, maar tijdens zijn toespraak ging de staatsradio uit de lucht. Nederland maakte bekend de hulp aan het Afrikaanse land voorlopig op te schorten.

In Burundi is het gisteren tot een geweldsexplosie gekomen tussen voor- en tegenstanders van president Nkurunziza.
In Burundi is het gisteren tot een geweldsexplosie gekomen tussen voor- en tegenstanders van president Nkurunziza. Foto Reuters / Goran Tomasevic

De president van Burundi heeft vanmiddag de poging tot een staatsgreep in zijn land veroordeeld, maar het is onduidelijk of de president nog daadwerkelijk de macht heeft in het Afrikaanse land. Tijdens zijn toespraak ging namelijk de staatsradio uit de lucht. Nederland schort de hulp aan het land deels op.

De ontwikkelingen in Burundi, waar het al weken onrustig is vanwege de kandidatuur van president Pierre Nkurunziza voor een derde termijn, gaan sinds gistermiddag razendsnel. Toen maakte een hoge generaal bekend dat Nkurunziza, op dat moment in buurland Tanzania voor overleg over de crisis in zijn land, niet langer president was en dat het leger de macht had overgenomen. Dat leger bleek echter verdeeld, want in de uren die volgden ontstonden er gevechten tussen gedeserteerde soldaten en militairen die trouw waren gebleven aan de president.

Gevechten tussen voor- en tegenstanders president

De hoogste generaal van het leger beweerde vanochtend dat de staatsgreep in Burundi is mislukt. Sinds afgelopen nacht vechten voor- en tegenstanders van Nkurunziza in hoofdstad Bujumbura om de controle over radio- en tv-zenders. Vanmiddag werd rondom het hoofdkwartier van de staatsomroep gevochten. De staatsomroep ging rond kwart over twee uit de lucht, net toen Nkurunziza op de radio een toespraak hield waarin hij de poging tot een coup veroordeelde. Hij bedankte de soldaten “die de orde aan het herstellen zijn, en ik vergeef elke soldaat die zich overgeeft”. Later begon de staatsomroep weer met uitzenden.

Het is dus nog onduidelijk welke partij de overhand heeft of krijgt in het conflict. Afrikaanse media meldden vandaag dat versterkingen voor de coupplegers op weg zijn naar de hoofdstad.

Nederland schort hulp gedeeltelijk op

De Nederlandse regering maakte vanmiddag bekend de hulp aan Burundi deels op te schorten in verband met de “onrustige en zorgelijke situatie” in het land. Nederland helpt Burundi bij het voorbereiden van verkiezingen. Die hulp in de vorm van mankracht en middelen wordt voorlopig stilgezet. Ook de Nederlandse hulp bij het hervormen van leger en politie in Burundi wordt opgeschort. “Pas als de omstandigheden verbeteren, de rust is weergekeerd en alle partijen via een dialoog tot afspraken zijn gekomen over het herstellen van een vreedzaam klimaat, zal Nederland hervatting van de hulp heroverwegen”, aldus Ploumen.

De Afrikaanse Unie heeft opgeroepen tot dialoog om de crisis in Burundi te bezweren. Het samenwerkingsverband van Afrikaanse landen veroordeelde vanmiddag in een verklaring iedere poging om door middel van geweld de macht te grijpen in het land.

Nieuw kandidatuur Nkurunziza omstreden

Om de kandidaatstelling van Nkurunziza, die president is sinds 2005, is al wekenlang veel te doen. Hoewel de oppositie in eigen land, wereldleiders en zelfs de katholieke kerk Nkurunziza adviseerden niet voor een derde termijn te gaan, kondigde hij aan dat toch van plan te zijn. Daarop braken demonstraties uit, vooral in hoofdstad Bujumbura, waarbij tot nu toe tientallen doden en honderden gewonden zijn gevallen.

Burundi, één van de vijf armste landen ter wereld, bouwde in het onafhankelijke Afrika het aanzien op van een van de meest gewelddadige landen van het continent. In de schaduw van de massaslachtingen in buurland Rwanda kwamen bij strijd tussen Hutu’s en Tutsi’s tussen 1962 en 1993 een kwart miljoen mensen om. Democratische verkiezingen gevolgd door de moord op de zittende president leidden tot een nieuwe burgeroorlog waarbij in de jaren na 1993 nog eens driehonderdduizend Burundiërs omkwamen.