Wie zijn de Rohingya en waar vluchten ze voor?

Zeker zesduizend Rohingya bootvluchtelingen zitten vast op zee. Ze kunnen geen kant op. Maleisië, waar gisteren duizend Rohingya aankwamen uit Birma, heeft vandaag gezegd nieuwe bootvluchtelingen niet meer te zullen accepteren tenzij hun boten zinken. Wie zijn de Rohingya eigenlijk en waar vluchten ze voor?

Een groep Rohingya vluhtelingen wordt opgevangen in een sporthal in
Een groep Rohingya vluhtelingen wordt opgevangen in een sporthal in Foto AFP / Chaideer Mahyuddin Atjeh, Indonesië

Zeker zesduizend Rohingya-bootvluchtelingen zitten vast op zee. Ze kunnen geen kant op. Maleisië, waar gisteren duizend Rohingya aankwamen uit Birma, heeft vandaag gezegd nieuwe bootvluchtelingen niet meer te zullen accepteren tenzij hun boten zinken. Wie zijn de Rohingya eigenlijk en waar vluchten ze voor?

Waarom vluchten de Rohingya uit Birma?

De Rohingya, zijn een islamitische minderheid van 800.000 mensen die wonen in Birma. Ze zijn stateloos en hebben geen burgerrechten. Rohingya worden gezien als indringers uit Bangladesh die illegaal de grens zijn overgestoken, ook al wonen sommige families al eeuwen in het land. De afgelopen jaren is de groep regelmatig slachtoffer van aanvallen. Alles wijst op een dreigende genocide, concludeerde een Amerikaanse onderzoeksmissie vorig jaar.

Rohingya vluchten meestal per boot vanuit de havenstad Sittwe naar omringende landen

Hoe vluchten ze?

Tienduizenden Rohingya proberen jaarlijks te vluchten naar andere landen per boot. Ze leveren zich over aan mensensmokkelaars die de vluchtelingen eerst maandenlang op zee op schepen opsluiten. Pas als de boten vol zijn, zetten de smokkelaars koers. Het aantal bootvluchtelingen dat naar Indonesië en Maleisië gaat, is de afgelopen tijd sterk gestegen. Voorheen brachten mensensmokkelaars hen vooral naar Thailand, maar die route is nu minder aantrekkelijk omdat Thailand zijn beleid onlangs verscherpte.

Vluchtelingen die niet genoeg betalen worden als slaaf verkocht aan Thaise vissers. Naar de autoriteiten gaan heeft weinig zin: Thaise marineofficieren blijken geregeld betrokken bij de mensensmokkel. Vorige week publiceerde de VN-vluchtelingen UNHCR een rapport waarin staat dat in de eerste drie maanden van dit jaar zo’n 25.000 vluchtelingen, voornamelijk Rohingya, door mensensmokkelaars zijn meegenomen. Dat zijn er twee keer zo veel als in dezelfde periode vorig jaar.

Foto  EPA / Str

Een traditionele Thaise vissersboot die gebruikt wordt door mensensmokkelaars gestrand in Atjeh. Foto EPA / Str

Hebben de Rohingya een alternatief?

Rohingya kunnen op zich makkelijk de grens over naar Thailand om er als dagarbeider te werken. Maar vluchtelingen die voorgoed weg willen uit Birma hebben het moeilijker, schreef correspondent Melle Garschagen eerder in NRC:

“Op de vuilnisbelt van Mae Sot in Thailand wonen en werken een paar honderd Birmese vluchtelingen op stinkende en rottende bergen. Birmese jongetjes spelen tikkertje tussen de opengereten Thaise luiers. Met het sorteren van afval verdienen de families net genoeg om te overleven. Zelfs dit keiharde en mensonwaardige bestaan wordt bedreigd. Sinds de staatsgreep vinden er veel meer legerinvallen plaats. Iedereen is bang gearresteerd te worden, vertelde de Britse ontwikkelingswerker Fred Stockwell mij.”

Zijn de Rohingya welkom in andere landen?

Vluchtelingen die de oversteek gehaald hebben worden tijdelijk opgevangen in onder meer sporthallen. Vanmorgen werd bekend dat de Indonesische marine een boot met honderden Rohingya uit Birma en Bangladesh terug de zee heeft op gestuurd. De vluchtelingen hebben voedsel, water en medische spullen gekregen voordat ze werden weggestuurd door vier marineschepen.

Naar Australië vluchten, is voor de Rohingya geen optie. Het land heeft een ultra-restrictief asielbeleid: bootvluchtelingen komen er niet in. Vorige maand waagde een groep de oversteek, maar zij werden door de Australische marine weer teruggestuurd. De Verenigde Naties bemoeien zich ondertussen ook met de kwestie en uitten vandaag “diepe bezorgdheid” over de Rohingya die zich op zee bevinden.

Lees ook in NRC Handelsblad: De vlucht van dertig Rohingya eindigt in een Thais junglegraf (€)