Berliner Philharmoniker kunnen geen nieuwe chef kiezen

Berliner Philharmoniker in actie
Berliner Philharmoniker in actie Jakub Kaminsk/EPA

Zelden was de actualiteit van klassieke muziek zo spannend. Na maanden speculatie over de kandidaten, hun voors en hun tegens, mochten de Berliner Philharmoniker gisteren stemmen over hun nieuwe chef-dirigent. 123 musici kwamen ’s ochtend om tien uur zonder telefoon samen op een geheime plek, die later uitlekte: de Jesus-Christus-Kirche in de wijk Dahlem. Daar, zo was de verwachting, zou in de middag bekend worden gemaakt wie per 2018 chef Sir Simon Rattle opvolgt. Maar de uren verstreken en witte rook kwam er niet. Wel werd, onder meer op Twitter, de jonge Let Andris Nelsons als verkeerde winnaar uitgeroepen. Tot om 21.25 uur het orkest zelf dan de verlossende tweet rondstuurde: geen chef benoemd.

123 musici die elf uur lang vruchteloos discussiëren over een nieuwe leider: het is tekenend voor de schaarste aan de dirigententop én voor de spagaat van orkesten van internationale statuur. Op basis waarvan kies je? Is geweldig musiceren genoeg, of moet een dirigent ook sociaal vaardig zijn in de buitenwereld? Waarschijnlijk werd de favoriet bij een deel van het orkest, Christian Thielemann, het mede daarom niet: zijn temperament en politieke voorkeuren zijn berucht. Andere favorieten – zoals Mariss Jansons, Yannick Nézet-Séguin, Nelsons en Gustavo Dudamel – verlengden recent al lopende contracten of gingen net elders aan de slag. Of hun repertoire heeft lacunes die maken dat je snapt dat het orkest er niet in één dag uitkwam.

Het Concertgebouworkest heeft over de benoeming van chef Daniele Gatti ook gestemd, maar daar kon de directie meesturen. Met welke meerderheid hij ‘won’, is nooit openbaar gemaakt. Maar de Berliner, een andere organisatiestructuur, kiezen zelf hun chef. Dat stelt de discussie op scherp.

En nu? Het orkest denkt er wel uit te komen. Maar niet vandaag, en ook niet deze week. Binnen een jaar, meldt het persbericht. Het speculeren kan weer beginnen.