Irritaties gespeeld? Nee, uitvergroot

Vandaag verschijnt een boek over praatprogramma Voetbal International. Onthullend is het vooral in de details.

Frans Bauer zingt Johan Derksen toe tijdens een uitzending van VI Oranje, afgelopen zomer. Derksen blijkt zijn contract vooral steeds vanwege het geld te verlengen.
Frans Bauer zingt Johan Derksen toe tijdens een uitzending van VI Oranje, afgelopen zomer. Derksen blijkt zijn contract vooral steeds vanwege het geld te verlengen. Foto Hollandse Hoogte

Kijkers van Voetbal International (RTL 7) kregen het de laatste weken bijna door de strot geduwd. Topshow: het nieuwe boek van Michel van Egmond en Jan Hillenius over het populaire voetbalpraatprogramma van RTL 7.

Tafelgast Johan Derksen – sinds najaar 2014 niet meer verbonden aan het voetbalblad – staat nog altijd aan het hoofd van VI Boeken, verantwoordelijk voor bestsellers als Gijp en Kieft. Hij gebruikte ook deze keer zijn programma schaamteloos om een boek te promoten waar hij zelf indirect geld aan verdient.

Maar het is Voetbal International: het programma waar iedereen zichzelf al jarenlang schaamteloos verkoopt. Presentator Wilfred Genee praat aan de lopende band over gezond eten (boek geschreven: Vullen of Voeden) of zwaait met zijn armen (gesponsord horloge). Voor Derksen was de show jarenlang een etalage om zijn blad te verkopen en René van der Gijp verkocht vooral zichzelf: vóór zijn burn-out verdiende hij door de show veel geld in het lezingencircuit. En de show hangt van de gesponsorde elementen aan elkaar: de Toto moet worden ingevuld, er is het Gillette Pro-klassement, het Amstel-voetbalverhaal en de FHM-spelersvrouw.

Probeer dan nog maar eens een spontaan programma te maken. Met vijf vaste gezichten – trainers en spelers willen na jarenlange beledigingen al lang niet meer komen – die het liefst maar één ding willen. Praten over voetbal.

De sponsoring loopt als een rode draad door Topshow. Het is de oorzaak van conflicten: het programma worstelt met de balans tussen journalistiek en commercie. En met name Derksen en Van der Gijp blijken toch vooral vanwege het geld steeds hun contract weer te verlengen.

VI slaagt er al jaren in – en dat is knap – om rond de sponsoritems een spontaan en kritisch programma te maken. Niemand bereidt zich voor, zo blijkt uit het boek. Iedereen komt een paar minuten voor aanvang binnen met een vaag idee wat er moet gebeuren. Genee sms’t soms onder tafel met trainers, die vijf minuten later telefonisch in de uitzending komen. „Jongens, neem één ding van mij aan: op deze manier kun je geen tv-programma maken”, zegt John de Mol als hij te gast is.

Topshow is een heerlijk, vlot geschreven boek over televisie maken en ego-management. Onthullend is het vooral in details, voor wie het programma een beetje kent. Zo blijken de drie hoofdrolspelers – Genee, Van der Gijp en Derksen – financieel binnen te lopen met het programma. De aartsluie Van der Gijp verdient vier ton per jaar met de show. Hij heeft vijf auto’s; één daarvan gebruikt hij om zijn hond te vervoeren, zodat hij niet al zijn auto’s hoeft te stofzuigen.

En nee, de onderlinge irritaties – een belangrijke basis onder veel van de grappen in het programma – zijn niet gespeeld. Wel uitvergroot, met name door Genee. Hij weet wat werkt op televisie. „Tijdens het interviewen stel ik mezelf continu de vraag: is het nog spannend?” zegt hij. „Zodra ik tot de conclusie kom dat de spanning weg is, grijp ik in. Meteen.”

Het boek gaat uitgebreid in op de ‘crisis’ van het programma rond het WK in Brazilië. Het Nederlands elftal speelt geweldig, maar aan tafel wordt vooral geklaagd. De sfeer is ijzig: achter de schermen speelt een persoonlijk conflict tussen Derksen en Van der Gijp over de invulling van het programma. VI is, vindt Derksen, nu echt te commercieel geworden. Zijn persoonlijke dieptepunt: gedwongen meehossen in een polonaise met Frans Bauer. De formule van de show, die in 2011 nog de Gouden Televizierring won, lijkt uitgewerkt.

Zelfs Genee vraagt zich af of het nog wel werkt. „Is het nog echt? Dat moet je je na zoveel jaar wel gaan afvragen. Ik weet niet of het nog echt is. We zijn natuurlijk allemaal een beetje karikaturen geworden.”

Toch gaan ze door, ook dit seizoen weer. Want stoppen, dat wil niemand. René van der Gijp nog het minst. „Ik verdien nu vier keer zoveel als in mijn beste tijd bij PSV. Dat laat ik niet zomaar schieten”, zegt hij in het boek. „Ook omdat ik het gewoon leuk vind om te doen: wedstrijdjes kijken en daar op maandag over praten. Zelfs al is het met iemand als Derksen aan tafel.”