GroenLinks met Klaver in aanval op PvdA en D66

Fractievoorzitter Bram van Ojik (60) maakt plaats voor de jonge Jesse Klaver (29).

Foto ANP

Nieuwe concurrentie voor Pechtold, meer ongemak voor de PvdA: het vertrek van Bram van Ojik als leider van GroenLinks, en diens opvolging door Jesse Klaver, belooft het progressief-liberale electoraat op te schudden.

Van Ojik verdiende de laatste jaren lof omdat hij de slechte sfeer in GroenLinks verbeterde en het parlementaire gezag van de partij vergrootte. Tegelijk was de oud-diplomaat met zijn karakteristieke mildheid amper in staat kiezers van de zieltogende PvdA en het oplevende D66 los te weken. Ziehier de politieke logica achter Van Ojiks plotselinge vertrek.

Onder Van Ojik nam GroenLinks deels afscheid van de liberale koers onder voorgangers Femke Halsema en Jolande Sap. In de fractie van vier zitten twee oud-vakbondsbestuurders – Jesse Klaver en Linda Voortman. Dat is te merken aan de linksere stellingname van de partij op sociaal-economisch terrein, zij het dat Klaver graag zijn liberale levenshouding benadrukt.

Van Ojik vertrekt ook uit de Kamer; hij wordt daar opgevolgd door partijvoorzitter Rik Grashoff. Van Ojik heeft nooit ambitie getoond de nieuwe lijsttrekker te worden.

Het staat formeel ook niet vast dat Klaver dit wordt, hoewel de fractie hem nu op het schild heft. Binnen GroenLinks is het een publiek geheim dat oud-Europarlementariër Kathalijne Buitenweg ook belangstelling heeft lijsttrekker bij de komende Kamerverkiezingen te worden. De leden beslissen hierover in een referendum.

Het ligt niettemin voor de hand dat de komst van Klaver als fractievoorzitter de dynamiek in het parlementaire debat zal veranderen. Klaver (29) is een ambitieuze en handige parlementariër, die meer dan Van Ojik in staat wordt geacht de electorale concurrentie met Pechtold en Samsom aan te gaan. Onder Pechtold is D66 in sociaal- en financieel-economisch opzicht steeds dichterbij de VVD terechtgekomen, en juist daarin ziet men in GroenLinks mogelijkheden voor Klaver. Daarnaast zou de PvdA met gerichte aanvallen op haar compromissen inzake milieu- en fiscaal beleid met de VVD meer electorale pijn gedaan kunnen worden.

Sinds Van Ojik in 2012 na het gedwongen vertrek van Sap het roer overnam geldt Klaver als kroonprins. Hij is jong , slim, charmant en goed gebekt. Hij voert in de Tweede Kamer het woord over veel zichtbare terreinen: onderwijs en financiën.

Het laatste jaar manifesteerde Klaver zich op drie dossiers zeer nadrukkelijk: belastingontwijking, inkomensgelijkheid en het studieleenstelsel. Op die terreinen zijn twee namen onmiskenbaar met zijn persoon verbonden: Starbucks en Piketty. Het was Klaver die de PvdA de loef afstak door de Franse econoom Thomas Piketty vorig najaar naar de Kamer te halen voor een toelichting op diens bestseller over de vermogensverschillen tussen arm en rijk in het moderne kapitalisme. Aan de vooravond van Piketty’s bezoek presenteerde Klaver voorstellen om vermogende Nederlanders zwaarder te belasten. „De hyperrijken van Nederland mogen niet langer de dans ontspringen.”

Op fiscaal gebied bindt Klaver even fanatiek de strijd aan tegen belastingontduiking door multinationals, en vooral de rol die Nederland als belastingparadijs daarbij speelt. Schoolvoorbeeld is Starbucks. Het lukte Klaver staatssecretaris Wiebes (Financiën), VVD) ertoe te bewegen om de Kamer vertrouwelijk inzage te geven in de omstreden ‘tax rulings’ die het Amerikaanse koffieconcern met de fiscus sloot.

Bij de ophef over de loonsverhoging van de ABN Amro-top haalde Klaver fel uit naar president-commissaris Rik van Slingelandt. Het bezorgde hem de geuzennaam ‘snotneus’. Die uitsmijter kostte Brandpunt-presentator Fons de Poel zijn baan. En bracht Klaver dichter bij het partijleiderschap.