Gevaarlijke crisis in Macedonië

De uitbarsting van geweld in het kleine Balkanland Macedonië kwam dit weekeinde niet uit de lucht vallen. In 2001 werd ternauwernood een burgeroorlog afgewend, sindsdien is het een wankele staat gebleven, met spanningen tussen de Macedonische meerderheid en de Albanese minderheid.

Al weken heerst er bovendien een ernstige politieke crisis. Aanwijzingen dat de regering van premier Gruevski zich schuldig maakt aan grootscheeps machtsmisbruik, hebben tot aanhoudende demonstraties geleid. En terwijl die crisis steeds hoger opliep, kwam het zaterdag in de stad Kumanovo, bij de grens met Kosovo, tot een veldslag tussen leger en politie aan de ene kant, en vermeende terroristen aan de andere. Er vielen 22 doden, huizen zijn met pantserwagens en granaten veranderd in ruïnes, muren zitten vol kogelgaten – en wat er precies is gebeurd, blijft een raadsel.

Hebben de anti-terreurbrigades van de regering inderdaad korte metten gemaakt met „een van de gevaarlijkste terreurgroepen van de Balkan” onder leiding van Albanezen uit buurland Kosovo, zoals premier Gruevski stelt? Of was de actie van leger en politie een poging van de premier om de aandacht van zijn politieke problemen af te leiden, zoals zijn critici zeggen? Op dit moment valt geen van beide verklaringen uit te sluiten.

Het is van groot belang, niet alleen voor Macedonië maar ook voor de rest van Europa, dat op basis van onafhankelijk onderzoek vastgesteld wordt wat er precies gebeurd is. Macedonië streeft al jaren naar toetreding tot de EU en de NAVO. Een groot obstakel daarbij is de weigering van Griekenland om daarmee in te stemmen, omdat Macedonië ook de naam is van een noordelijke Griekse provincie.

Maar deze naamkwestie is lang niet het enige obstakel. Politiek en criminaliteit zijn in dit land van oudsher sterk verweven. En hoe groot de politieke instabiliteit is, blijkt dezer dagen wel uit het feit dat veel Macedoniërs zo’n lage dunk hebben van hun gekozen regering, dat ze het alleszins mogelijk achten dat die zelf een „terroristische operatie” heeft georkestreerd, om die vervolgens hard neer te kunnen slaan en zo haar aangetaste machtspositie te versterken.

De rest van Europa (inclusief Griekenland) is gebaat bij een stabiel Macedonië. Sinds de Balkan-oorlogen van de jaren negentig zijn er veel wapens in het land. Het is erg gevaarlijk als etnische spanningen weer oplaaien of gewapende groepen zich weer gaan inzetten voor afscheiding. Of dat staat te gebeuren is niet duidelijk. Maar om te voorkomen dat het uit de hand loopt, doet de Europese Unie er goed aan zich nu op hoog niveau met Macedonië te bemoeien. En dat begint met opheldering over het geweld van zaterdag.