Opinie

Een beetje Piketty kan geen kwaad bij voetbal

Piketty, daar hoor je weinig over in de voetbalwereld. De Franse econoom die in het veelgelezen boek Kapitaal in de 21ste eeuw waarschuwde voor de gevolgen wanneer inkomensverschillen al te groot worden. Bij het voetbal is denivellering juist de norm geworden. Door allerlei invloeden van binnenuit en van buitenaf worden de verschillen vergroot. Eerst tussen de werkgevers, de clubs, met als onvermijdelijk gevolg een steeds breder wordende financiële kloof tussen de werknemers, spelers en trainers, die multimiljonair worden of maar net het minimumloon bijeen weten te trappen. Dat leidt niet tot een kapitaalvlucht, maar tot een vlucht naar het kapitaal. Zie de Nederlandse spelers die in Engeland voetballen. Of de Denen die naar Nederland komen, zij het meestal bij wijze van opstapje.

Maar zie, er is oppositie vanuit onverwachte hoek. Van de Spaanse regering, die toch moeilijk van socialistische principes kan worden verdacht. Zij wil een einde maken aan de grote verschillen die de tv-gelden tussen de clubs genereren. De twee grote Spaanse clubs, Barcelona en Real Madrid, niet toevallig respectievelijk hoogstwaarschijnlijk en mogelijk finalist in de Champions League, slokken nu samen 280 miljoen op van de 755 miljoen euro die er totaal in Spanje aan tv-gelden per jaar worden betaald. Dat is 37 procent; de overige achttien clubs uit de hoogste afdeling mogen de rest verdelen, zeg maar elk 4 procent.

De regering wil het de twee grootmachten verbieden dat ze nog langer afzonderlijk hun tv-rechten verkopen. Collectief is eerlijker. Gevolg: de Spaanse voetbalbond én de spelersvakbond – ja, de vakbond – hebben een staking voor twee weken aangekondigd. De rechter buigt zich morgen over de legitimiteit daarvan.

Op haar beurt dreigt de Spaanse competitie als geheel op achterstand te worden gezet, omdat Engelse clubs nu nog rijker gaan worden. Russische, Amerikaanse en Arabische grootkapitaalbezitters weten van gekkigheid al niet hoeveel ze in hun speeltje stoppen, daar komt de megadeal die Sky Sports heeft gesloten straks nog bij. Samen met BT betaalt deze tv-zender met ingang van 2016 over drie jaar 7 miljard euro voor de uitzendrechten van de Engelse voetbalwedstrijden. Dat is 83 procent meer dan nu. Sky is er trots op.

Kom daar eens om in Nederland, waar Fox Sports zo’n 70 miljoen aan de eredivisieclubs uitkeert. Maar ook de onderlinge verdeling daarvan is totaal scheef. Ruim 8 miljoen voor Ajax, bijna net zoveel voor PSV, terwijl het gepromoveerde NEC straks op 2 miljoen mag rekenen. De clubs in de eerste divisie moeten het samen met 7 miljoen doen.

Ook al door de totaal ongelijke verdeling van de gelden die de Champions League oplevert, wordt Nederland een relatief steeds armer voetballand. Maar in Nederland worden de arme clubs ook steeds armer en de rijke steeds rijker, zonder dat ze in Europa financieel meetellen.

Steeds minder clubs kunnen de Champions League winnen – kopen is een beter werkwoord. En in Nederland hebben PSV en Ajax sinds het millennium samen vijftien van de zeventien nationale titels behaald. Spannend, hè? De uitzonderingen waren AZ en FC Twente, en die maakten rare financiële bokkesprongen. Denk aan DSB. De grootste prestatie die AZ daarna leverde, werd achter de groene tafel verricht: het management maakte de club financieel weer gezond. Twente moet nog maar zien hoe het aan een bankroet ontkomt. Het heeft zijn beste spelers in de etalage gezet en op de winkelruit SALE geplakt.

Het voetbalveld mag dan horizontaal zijn, een level playing field is het allerminst. Veel valser kan concurrentie niet zijn. Het voetbal kan wel een vleugje Piketty gebruiken.

Tot zover dit voorstel van de voorzitter van FC Utopia.