De Grote Berliner Philharmoniker Soap

Redacteur Merlijn Kerkhof (28) laat iedere dinsdag zien wat de schoonheid van klassieke muziek is. Vandaag: hoe kies je een chef-dirigent?

Liefhebbers uit de hele wereld hadden de datum al weken in hun agenda staan: 11 mei. Gisterochtend was het eindelijk zover. 124 musici van de Berliner Philharmoniker kwamen op een geheimgehouden (maar snel uitgelekte) plaats bijeen om te stemmen over hun nieuwe chef-dirigent. Al weken werden kranten volgeschreven over de vraag wie ‘het’ zou worden. En over wie het vooral niet moest zijn. Kranten kozen partij voor of tegen bepaalde dirigenten – de één was te conservatief, de ander te onervaren. Tot laat in de avond stonden journalisten en fotografen opgesteld buiten de Jesus-Christus-Kirche, de stemlocatie, wachtend tot de musici naar buiten kwamen.

Je kon het gebeuren gerust vergelijken met de speculaties die voorafgaan aan de benoeming van een paus, door 124 kardinalen. Het toonde bovendien nog eens aan dat klassieke muziek voor velen iets heiligs is, zeker in het Land der Dichter und Denker. Op Twitter werden grappen gemaakt over wie de dirigent zou moeten worden – zelfs voetbalicoon Franz Beckenbauer werd geopperd. Het symfonieorkest was trending topic.

Wie niet thuis is in de klassieke muziek, zal zich hebben afgevraagd waar die opwinding voor nodig was. Zoveel gedoe om de enige man (of vrouw) op het podium die (dat is althans de bedoeling) géén geluid maakt?

Maar het ging wel degelijk om iets bijzonders. Zet een groep kenners bij elkaar en vraag wat het beste orkest ter wereld is, en velen zullen zonder aarzeling de Berliner Philharmoniker noemen. Het orkest met de diepe glanzende strijkersklank is al decennialang toonaangevend.

Niet alleen vanuit muzikaal, ook vanuit menselijk perspectief is de benoeming interessant. De chefs van de Berliner werden stuk voor stuk legendes – Wilhelm Furtwängler, Herbert von Karajan, Claudio Abbado – die hun stempel op het orkest én de platenindustrie drukten. De lat ligt enorm hoog voor de (ja, sorry) man die in 2018 de Brit Simon Rattle opvolgt. Wie durft dat überhaupt aan bij dit orkest dat niet alleen bekend staat om zijn virtuositeit, maar ook om zijn koppigheid?

Hoe dan ook, het was een vermakelijke soap, met dirigenten die door elders hun contracten te verlengen (of dat juist niet deden) zouden laten blijken of ze wel of niet beschikbaar waren. Ieder interview dat de maestro’s op het lijstje gaven, werd onderworpen aan een grondige exegese. En er kwam ook politiek bij kijken. Christian Thielemann, die uitblinkt in het Duitse standaardrepertoire, had het voor de aanhangers van anti-islambeweging Pegida opgenomen. Was dat nou wel verstandig?

De journalisten bleken er de hele dag voor niks te hebben gestaan. De witte rook kwam niet. Om 21.25 uur maakte het orkest op zijn Twitterkanaal bekend dat ze er niet uit waren gekomen. De soap duurt voort. Ook leuk.