Kunsthandel

Wie zijn de mensen die jaarlijks 51 miljard uitgeven aan kunst?

Foto AP

Een 59-jarige man in New York, werkzaam op Wall Street, die dol is op Andy Warhol, enkele honderden kunstwerken bezit en als adviseur of bestuurder verbonden is aan een museum of andere publieke kunstinstelling.

Dat is het gemiddelde profiel van de gezichtsbepalende kunstverzamelaar, zoals geschetst door Larry’s List, een website in Hongkong die informatie verzamelt over welgestelde verzamelaars van hedendaagse kunst. Volgens het eerste gepubliceerde jaarrapport zijn er wereldwijd tussen de 8.000 en 10.000 serieuze verzamelaars van hedendaagse kunst die minstens 50.000 dollar aan kunst kopen en al een substantiële collectie bezitten.

Als gewone miljonair die af een toe een duur schilderij koopt, beland je niet in Larry’s database. Je moet minstens een HNWI zijn, een High Net Worth Individual, dan wel een VHNWI of een UHNWI, een Very High- of een Ultra High Net Worth Individual. Dat zijn vermogenden die respectievelijk minstens 1, 5 dan wel 30 miljoen dollar vrij te besteden hebben.

Verzamelaars krijgen meer macht

Zo’n database is geen overbodige luxe, zegt Magnus Resch, een 30-jarige Duitse econoom die de site samen met zijn landgenoot Christophe Noe opzette.

“Verzamelaars worden steeds invloedrijker. Ze bepalen mede de koers van musea, ze openen zelf musea en ze beïnvloeden de veilingprijzen van hun favoriete kunstenaars.”

In Europa woont 38 procent van de grote verzamelaars. Maar met 25 procent van de verzamelaars is de Verenigde Staten het land met het grootste contingent collectioneurs. Geen stad telt zoveel verzamelaars als New York: 9 procent van het totaal.

Ondertussen winnen opkomende economieën snel terrein: het aantal Aziatische verzamelaars (18 procent) groeit snel, en na New York en Londen is São Paulo (3 procent) nu de stad met de meeste verzamelaars.

Grote verzamelaars zijn man en op leeftijd. Bijna de helft van de verzamelaars bezit meer dan 500 werken. Andy Warhol is de meest verzamelde kunstenaar.

Larry’s List wijst China aan als dé kunstmarkt in opkomst. Een Chinese kunstenaar zal de volgende kunstmarktster worden en de grote verzamelaars zullen bepalen wie dat wordt, voorspelt de site.

Nog nooit heeft de kunstmarkt zo gebloeid als nu, bleek uit het in maart gepubliceerde onderzoeksrapport van Tefaf. De omzet groeide het afgelopen jaar met 7 procent naar 51 miljard euro (dat is ongeveer de wereldwijde verkoop van iPhones vorig jaar).

Wie hebben de duurste kunstcollecties ter wereld? Tijdschrift The Richest zette vorig jaar de top-5 op een rij:

Klein groepje

Toch verzamelt slechts een klein deel van de rijken kunst. De wereld telt zo’n 14 miljoen High Net Worth Individuals, de tienduizend grote kunstkopers van Larry’s List maken dus slechts 0,07 procent van het geheel aan rijke mensen uit.

Maar het groepje kunstverzamelaars dat de bloei van de markt werkelijk bepaalt, is veel kleiner. De topverkopen van meer dan 1 miljoen euro maakten vorig jaar slechts 0,5 procent van het totaal aan transacties uit, maar ze waren wel goed voor bijna de helft van de volledige omzet aan beeldende kunst.

Een groep van hooguit dertig steenrijke verzamelaars is verantwoordelijk voor de meeste van die 1 miljoen-plus-veilingresultaten. Met elkaar jagen zij de prijzen voor een klein groepje kunstenaars op. Een van hen is Gerhard Richter. De 83-jarige Duitser ziet de speculaties met zijn werk met lede ogen aan. Op een veiling in Londen bracht een abstract schilderij van hem in februari 41 miljoen euro op, bijna drieduizend keer de prijs waarvoor hij het in 1986 verkocht. Richter even geleden in Die Welt:

“Kunst kan zich niet meer langzaam ontwikkelen, zoals in het verleden. Uiteindelijk gaat het over niks anders meer dan prijzen.”

    • Arjen Ribbens