Een Nederlander zit al onterecht 11,5 jaar in een Spaanse cel. Hoe kan dat?

Foto ANP / Lex van Lieshout

De Nederlander Romano van der D. zit al bijna twaalf jaar onschuldig in een Spaanse gevangenis. In 2003 werd hij veroordeeld wegens verkrachting van drie vrouwen. Onterecht zo bleek vorig jaar. Ondertussen zit hij nog steeds vast in de “hel”. De Spaanse krant El País heeft er vandaag een uitgebreid verhaal over. Een korte uitleg van de zaak.

Van der D. heeft het gedaan

In de nacht van 10 op 11 augustus 2003 worden drie meisjes in Fuengirola aan de Costa del Sol verkracht. De dader weet te ontkomen. Van der D. is diverse keren in aanraking geweest met de Spaanse politie, onder andere wegens diefstal en verzet bij een arrestatie bij drugsgebruik. Bij het tonen van mogelijke verdachten, een zogeheten Oslo-confrontatie, identificeren twee van de meisjes en een getuige hem vervolgens als dader. Op 2 september wordt Van der D., die op dat moment werkloos was, aangehouden voor de zaak.

Of toch niet?
Hoewel Van der D. dus door twee van de drie slachtoffers als dader wordt aangewezen, twijfelen andere getuigen of Van der D. wel de dader is. De Spaanse politie en justitie hebben geblunderd in de zaak, zegt Van der D. in 2011 in een interview aan de Volkskrant. Zo zou de identificatieronde niet helemaal netjes zijn verlopen:

“De slachtoffers kregen te horen dat de dader een blanke buitenlander was die Engels sprak. Ik werd achter een raam gezet tussen drie donkere Spanjaarden die niet leken op het signalement. Twee vrouwen hebben me aangewezen. Ze wisten dat ze alleen schadevergoeding konden krijgen als er iemand zou worden veroordeeld.”

Ook blijkt zijn DNA niet overeen te komen met het DNA-spoor dat bij een van de slachtoffers is aangetroffen. Van der D. zelf geeft aan dat hij op het moment van de verkrachting in Torremolinos was, 20 kilometer van de plaats delict. Maar niemand kan zijn alibi bevestigen. En dus wordt hij door het Provinciaal Hof van Málaga veroordeeld tot 15,5 jaar cel voor seksueel geweld, verwondingen en diefstal geweld.

In de Spaanse krant zegt Van der D.:

“Ik dacht dat dit soort dingen niet kunnen gebeuren; dat dit onmogelijk is om in een eerste wereldland naar de gevangenis te gaan voor een misdaad die je niet hebt gepleegd.”

Nee, Van der D. is niet de dader
Dan, in 2006, wordt in Londen de Brit Philip Mark Dixie gearresteerd wegens de brute moord op het model Sally Anne Bowman een jaar eerder. Het DNA-profiel van de Brit, die een zeer gewelddadig strafblad heeft, levert in een internationale databank een match op met het DNA dat gevonden is in de verkrachtingszaak van Fuengirola. Uit onderzoek van Interpol blijkt dat de nu 44-jarige Brit in 2002 en 2003 in Fuengirola verbleef. De Brit wordt in 2008 in een geruchtmakende rechtszaak veroordeeld tot 34 jaar cel voor de moord.

Van der D. kan dus worden vrijgelaten. Toch?
Volgens El País zou de Brit inmiddels ook toegegeven hebben zich mogelijk te hebben vergrepen aan de drie meisjes in Spanje. Hij heeft zijn medewerking aan de zaak toegezegd. Waarom zit Van der D. dan nog steeds vast? Dat heeft te maken met de Spaanse bureaucratische justitiële molens die bijzonder traag blijken te werken en de samenwerking met de Britten die ook niet bijzonder soepel verloopt. Pas vorig jaar is door de Britten het resultaat geleverd van een nieuwe test die bevestigt dat het DNA niet van Van der D. is. Daarbij zijn Van der D. zijn advocaten ook niet allemaal even kundig, hij verslijt er meerdere.

Ook de Spaanse tv besteedde aandacht aan zijn zaak vorig jaar:

Nederland: we hebben alles gedaan voor Van der D.
Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft eerder al gezegd alles voor Van der D. te hebben gedaan wat in de mogelijkheden ligt. Maar Van der D. heeft daar zo zijn twijfels over zegt hij in een interview met de NOS. Zo wordt het verzoek van zijn moeder om hem te mogen bezoeken in 2008 omdat ze ongeneeslijk ziek is op formele gronden afgewezen. Zijn moeder sterft zonder dat Van der D. haar nog gezien heeft.

Ook het verzoek om overplaatsing naar een Nederlandse cel, wordt afgewezen door de Nederlandse Justitie. Hij spant daarop een kort geding aan tegen de Nederlandse Staat om opnieuw om overplaatsing te vragen. Tegen NRC zegt een woordvoerder van Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken vandaag “de zaak goed te kennen”:

“We volgen de rechtsgang nauwgezet en staan in contact met de advocaat van Van der D. Daarbij verlenen we consulaire bijstand daar waar het kan. We kunnen ons alleen niet bemoeien met de schuldvraag. Dat is aan de Spaanse justitie.”

Vader Van der D.: het was geen makkelijke jongen
De vader van Van der D. zegt in eerdere interviews met de NOS en de Volkskrant dat Van der D. als puber al een lastpak was. Hij zou adhd hebben in combinatie met borderline en zodoende de gevolgen van zijn daden niet kunnen overzien. Hij kwam al vroeg in aanraking met justitie. Maar dat wil volgens zijn vader nog niet zeggen dat hij vrouwen kwaad zou doen.

“Dat zou hij nooit doen. Zijn moeder is ooit verkracht toen hij 14 jaar was. Hij weet hoe erg dat is.”

In El País vertelt Van der D. zelf dat zijn ouders al hulp zochten van de sociale dienst toen hij acht jaar oud was. Zijn jeugd bracht hij in allerlei centra door voor moeilijk opvoedbare kinderen. Op zijn zeventiende raakte hij verslaafd aan xtc en cocaïne en moest hij naar een afkickcentrum. Toen hij naar Spanje vertrok om een soort nieuwe start te maken, was hij afgekickt van de drugs. Hij werkte een tijdje als tegelzetter en in een ijssalon, maar raakte zijn baan kwijt.

“Ik was geen heilige, dat klopt, maar dat maakt me geen seksueel roofdier.”

Van der D.: Het is de hel
Ondertussen heeft de Nederlander het ontzettend zwaar in de Spaanse gevangenissen. Wie het predicaat van ‘verkrachter’ op zijn voorhoofd heeft staan, is zijn leven niet zeker. Hij heeft talloze doodsbedreigingen gekregen, vertelt Van der D.:

“Andere gevangenen geloven niet in mijn onschuld. Die zeggen: ‘als je niets hebt gedaan, waarom ben je dan hier?’”

Omdat zijn veiligheid steeds in gevaar is, is Van der D. al zeven keer overgeplaatst naar een andere gevangenis: van Málaga naar Granada tot Murcia, Valencia, Castellon, Alicante en Palma. Op dit moment zit hij in de cel op Mallorca. Hij is de wanhoop nabij:

“Ik ga door een onbeschrijfelijke hel, dit zijn de ergste vierduizend dagen van mijn leven tot nu toe. Ik ben in gevangenissen getuige geweest van moord, zelfmoord en verkrachtingen. Ik slik medicijnen wegens posttraumatische stress. Niets en niemand kan de trauma’s die ik heb opgelopen herstellen. Mijn leven is kapot, maar ik ben te moe om daar wrok over te hebben. Het enige wat ik wil is dat er een eind komt aan deze nachtmerrie. Maar hoe kan ik nog geloven in gerechtigheid?”

De herzieningszaak van de Nederlander ligt nu bij het Spaanse hooggerechtshof, het Tribunal Supremo.