‘Zwarten moorden véél vaker dan andere bevolkingsgroepen’ ‘Van alle zwarte slachtoffers, wordt 93 procent vermoord door een andere zwarte’

Dat schreef oud-VS-correspondent Charles Groenhuijsen vorige week in de Volkskrant

illustratie Emmelien Stavast
illustratie Emmelien Stavast

De aanleiding

Vijftien gewonde politieagenten, meer dan 200 arrestaties, een avondklok en de noodtoestand. Baltimore stond vorige week in brand door demonstraties tegen blank politiegeweld. Eerder zagen we soortgelijke demonstraties in Ferguson en New York. Voormalig NOS-correspondent Charles Groenhuijsen onderkent het probleem van excessief politiegeweld in een stuk in de Volkskrant. Maar hij wijst ook op het geweld binnen de zwarte gemeenschap. „Zwarten moorden véél vaker dan andere bevolkingsgroepen”, schrijft Groenhuijsen en hij citeert vervolgens Rudy Giuliani, oud-burgemeester van de stad New York: „Van alle zwarten die vermoord worden, wordt 93 procent vermoord door een andere zwarte.” We gaan beide beweringen checken.

Waar is het op gebaseerd?

Bij navraag laat Groenhuijsen weten dat hij de uitspraak dat zwarten meer moorden dan andere bevolkingsgroepen baseert op cijfers van de FBI en het ministerie van Justitie. Beide instanties houden uitgebreide statistieken bij over moorden, slachtoffers en daders.

Giuliani werd eind 2014 op de Amerikaanse televisie geïnterviewd over een andere controversiële zaak, de gewelddadige dood van de zwarte tiener Trayvon Martin. Toen beweerde hij dat 93 procent van de zwarte slachtoffers van moord, door een andere zwarte om het leven wordt gebracht. De oud-burgemeester wees later op cijfers uit 2011 van het Bureau of Justice Statistics (BJS), een onderdeel van het Amerikaanse ministerie van Justitie.

En, klopt het?

Giuliani had gelijk. Het overgrote deel van de moorden op zwarte Amerikanen wordt gepleegd door andere zwarten. Het rapport van het Amerikaanse ministerie van Justitie, met daarin het hoge percentage van 93 procent, werd in 2011 gepubliceerd. Dat rapport gaat tot 2008, maar de kans dat je als zwarte door iemand van je eigen ras wordt vermoord is nauwelijks veranderd. Cijfers van de FBI uit 2012 en 2013 geven het aan: in 2012 lag het percentage op 91 procent, terwijl het in 2013 90 procent was.

Dit lijkt hoog. Als we echter in aanmerking nemen dat in 2013 83 procent van de blanke moordslachtoffers werd vermoord door een andere blanke, verandert het beeld weer. Ja, de meeste moorden op zwarte Amerikanen worden gepleegd door andere zwarten, maar dat is bij blanken ook zo. Moordenaar en slachtoffer komen vaak uit dezelfde sociale kring. En in Amerika gaan zwarten en blanken nog altijd voornamelijk met mensen van hun eigen ras om.

Is Giuliani dus eenzijdig? Nee, zegt Groenhuijsen, niet als je het tweede feit erbij neemt: zwarten plegen – naar verhouding – zeven tot acht maal zoveel moorden. „Dat maakt het probleem zo groot in wijken zoals in Baltimore. Als in mijn blanke wijk in Washington het aantal moorden van blanken op blanken zou verzevenvoudigen is er paniek in de tent, nu niet.”

Klopt deze verhouding wel? Plegen zwarte Amerikanen veel meer moorden dan andere bevolkingsgroepen? Ook dit wordt bevestigd door cijfers van het ministerie van Justitie en de FBI. In de periode van 1980 tot 2008 stonden Afro-Amerikanen bij iets meer dan de helft (52,5 procent) van alle gerapporteerde moorden te boek als dader, terwijl zij ruim 13 procent van de bevolking vormen. Een analyse van het ministerie van het Justitie laat zien dat zwarten in die periode in verhouding ruim zeven keer zoveel moorden pleegden als blanke Amerikanen. Per 100.000 zwarte inwoners, zouden 34,4 daarvan een moord plegen, op basis van de percentages. Bij blanken is dat cijfer 4,5 per 100.000.

Dit is een fors verschil, waar geen eenvoudige verklaring voor is. Volgens Marie Lindegaard van het Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving heeft de hoge criminaliteit onder zwarte Amerikanen veel te maken met kansen, of het gebrek eraan. Ze wonen vaker in arme, achtergestelde wijken en hebben vaker geen opleiding, geld of baan. Geweld wordt dan een manier om status op te bouwen.

Conclusie

Het klopt inderdaad dat zwarten naar verhouding veel meer moorden plegen dan andere bevolkingsgroepen en dat veel zwarte slachtoffers worden vermoord door andere zwarten. Wel kan je de kanttekening maken dat dit laatste ook het geval is bij blanken. Wij checkten echter alleen de twee uitspraken en die zijn allebei waar.