Verhogen geldaanbod, terwijl de vraag allang is verdwenen

In een onderzoek van het CPB van 1 mei wordt gesteld dat het aanhoudend en relatief grote overschot op de lopende rekening geen probleem hoeft te zijn voor Nederland. Voormalig CPB- chef Coen Teulings lijkt het daar niet mee eens te zijn getuige zijn column in NRC (29/4). Hij citeert Citibank-econoom Willem Buiter die dit overschot beschrijft als „een monument van macro-economisch mismanagement”. Aanvullend meldt Teulings dat de wereld terecht schande van ons spreekt vanwege dit hoge overschot. De CPB-onderzoekers stellen echter dat het spaar- en investeringsgedrag „niet direct wijst op marktfalen of falend beleid”. Maar daar kun je ook anders over denken.

Een typisch Nederlands euvel is onze wijze van pensioensparen. Als de rente omlaag gaat (en daarmee de dekkingsgraad) moeten wij meer gaan sparen en pensioenen korten. Normaal gesproken is het zo dat wanneer de prijs van ‘iets’ (in dit geval geld) naar beneden gaat, er meer vraag ontstaat en minder aanbod. Maar wat doen wij? Wij gaan juist meer geld aanbieden, terwijl de vraag naar geld al lang is weggevallen. Een marktverstoring van jewelste.

Het komt voort uit de micro-economische wens tot doelsparen. We hebben over een x aantal jaren een bepaald bedrag nodig en stemmen daar onze hedendaagse besparingen op af. Macro-economen weten echter dat de besparingen altijd gelijk zijn aan de investeringen (I=S) en dat de rente de prijs is die deze twee op elkaar afstemt. Dat het bedrag dat we in de toekomst volgens actuariële berekeningen nodig hebben voor onze pensioenen gelijk is aan het bedrag dat vandaag nodig is voor investeringen zou echter wel heel toevallig zijn. En dat is dus ook niet zo. Het gevolg is dat onze pensioenfondsen niet meer weten waar ze het geld moeten laten en inmiddels zo’n 1000 miljard euro beleggen buiten Nederland.

Onze economie is in een spagaat beland. We sparen in Nederland voor onze pensioenen op een manier die micro-economisch gezien misschien wel wenselijk is, maar die macro-economisch gezien niet kan. Stel dat de hele wereld hetzelfde zou doen. Alle vraag zou wegvallen en de wereldeconomie zou instorten.

Hierover zou het moeten gaan in de nationale pensioendiscussie en niet zozeer over communicatie over pensioenen, herstelplannen, middeling van premies en keuzevrijheid in pensioenen. Betere communicatie is prima, maar het verhoogt niet de pensioenen. De discussie moet gaan over het concept van ons kapitaaldekkingsstelsel en vooral ook over de vraag: gaan we de pensioenen van miljoenen mensen nog jarenlang onnodig korten en niet indexeren? Of pakt dit rijke land nu eindelijk eens zijn verantwoordelijkheid? We zijn rijker dan we denken.

Auteur van het boek Een rijk land moet rijk leven | Nederland op zoek naar balans

Voetbal

Grote jongens

Kleine voetballer Lionel Messi houdt niet op de stelling te ondergraven dat voetballers groot moeten zijn.

Dr. P.E. van der Werff

Correcties en aanvullingen

Rechtszaak Wilders

In Geert Wilders’ marginale vrienden (5/5, p. 4) staat dat Daniel Pipes Wilders niet financieel wil steunen in de rechtszaak tegen Wilders, want hij is het oneens met ‘minder Marokkanen’. Pipes wil zaken steunen gericht op het islamdebat, niet op Marokkanen.

Wie dumpt hier nu wie?

In Ik? Een gewaaide gek (1/5, p. C13) stond dat vertaalster Thérèse Cornips in de jaren vijftig door haar Zweedse geliefde werd gedumpt. Zij verliet hem.

Bevrijdingslezing

In de Bevrijdingslezing van Grossman (5/5, p. 18) is het woord ‘niet’ weggevallen. Er moest staan „Palestijnen en Israëliërs zullen geen vrede bereiken als ze niet in staat zijn het conflict ook te bezien vanuit het gezichtspunt van hun vijand.” De complete lezing staat op nrc.nl/nieuws/2015/05/05/ademen-met-beide-longen