‘Ouderen die leven voltooid vinden, zijn vaak gewoon eenzaam’

Een oudere dame in nachtpon zit op bed tijdens doktersbezoek. Foto: ANP / Roos Koole

Ouderen die een eind aan hun leven willen maken omdat ze hun leven als voltooid zien, voelen zich eigenlijk vooral eenzaam en overbodig. Dat stelt Els van Wijngaarden in haar promotieonderzoek na diepte-interviews met 25 personen, schrijft Trouw vandaag.

De 25 personen die onderzoekster een de Universiteit voor Humanistiek Van Wijngaarden interviewde, wilden allen een einde aan hun leven maken. Zeven hebben dat intussen ook gedaan.

In de gesprekken hoorde Van Wijngaarden volgens Trouw telkens dezelfde vijf klachten: eenzaamheid, er niet meer toe doen, het onvermogen om zichzelf te uiten, geestelijke of lichamelijke vermoeidheid en een aversie tegen afhankelijkheid. Volgens Van Wijngaarden geeft de term “voltooid leven” dan ook een te rooskleurig beeld.

“In het publieke debat wordt voltooid leven gezien als een voldongen feit, waar we een regeling voor moeten treffen. Daarmee poetsen we belangrijke maatschappelijke problemen weg.”

Terughoudend

Artsen zijn zeer terughoudend in het meehelpen bij het sterven van ouderen die lichamelijk nog gezond zijn, bleek uit onderzoek dit najaar in opdracht van minister Schippers (Volksgezondheid, VVD). Hierdoor moeten zij vaak het heft in eigen handen nemen.

Bij het debat hierover was volgens de onderzoekers een groot bezwaar dat er weinig bekend is over de redenen waarom ouderen hun leven willen beëindigen. Schattingen destijds waren dat 70 procent van de gezonde ouderen die dood wil depressieve klachten heeft.

Momenteel buigt een commissie van wijzen zich over de vraag of gezonde ouderen euthanasie moeten kunnen krijgen, als zij hun leven voltooid achten. Van Wijngaarden vindt na haar onderzoek dat daarbij rekening moet worden gehouden met de depressiviteitsklachten die daaraan ten grondslag liggen.

“Bij terminale mensen die om euthanasie vragen, zie je meestal de dood in de ogen. Maar bij de mensen die ik interviewde, zag ik vaak nog het verlangen om gehoord te worden, om nuttig te zijn. In plaats van ons af te vragen of deze mensen dood mogen, moeten we kijken of we daar iets mee kunnen doen.”

De onderzoeksresultaten van Van Wijngaarden verschijnen binnenkort in het wetenschappelijke tijdschrift Social Science & Medicine. Een eerdere literatuurstudie verscheen in Omega - Journal of Death and Dying.

    • Eva Smal