Nieuwe tanks op de catwalk

Moskou toont vandaag een nieuwe generatie gepantserde voertuigen tijdens de parade. De ‘Armata’-tank, met onbemande geschutskoepel, is een breuk met het Sovjettijdperk.

De Armata T-14, afgelopen week tijdens een repetitie voor de militaire parade van zaterdag. Foto EPA
De Armata T-14, afgelopen week tijdens een repetitie voor de militaire parade van zaterdag. Foto EPA

De ‘generale’ was een mislukking. Afgelopen woensdag, tijdens de grote repetitie voor de jaarlijkse overwinningsparade op het Rode Plein die deze zaterdag wordt gehouden, kwam het nieuwste model tank voor het oog van de verzamelde toeschouwers ineens tot stilstand – recht voor het Lenin-mausoleum. Pas nadat de hele stoet pantserwagens en zwaar geschut was gepasseerd, kon de T-14 ‘Armata’ tank worden weggesleept. Volgens de Russische pers was het niet het eerste incident. Tijdens eerdere repetities waren er problemen met het besturingssysteem van het nieuwste type tank, waarnaar vriend en vijand al een tijd reikhalzend uitzien. De ingenieurs van producent Oeralvagonzavod (OeVZ) zullen zaterdag tijdens de militaire parade dan ook met samengeknepen billen voor de televisie zitten.

Ondanks de panne heeft de Russische pers deze week de lof gezongen van de nieuwe ‘supertank’. Populaire kranten als de Moskovski Komsomolets citeerden met zichtbaar plezier uit westerse media, die unaniem onder de indruk zijn van Ruslands nieuwe paradepaardje.

Op het eerste gezicht lijkt dat terecht. Het is voor het eerst sinds het einde van de Sovjet-Unie (1991) dat Rusland een nieuwe tank bouwt. De T-90, die in de jaren negentig in productie werd genomen, was een doorontwikkeling van de T-72, het ‘werkpaard’ uit de Koude Oorlog.

De T-14 heeft niet alleen een geheel nieuw ontwerp, maar vormt ook een waterscheiding ten opzichte van de tanks uit de Sovjettijd. De nieuwe tank is een stuk zwaarder (maar ook hoger: een nadeel) dan de T-90 en lijkt meer op Westerse tanks.

Maar de ‘Armata’ kent ook een aantal innovaties, die bij westerse landen alleen nog op de tekentafel bestaan. Zo heeft de T-14 een onbemande geschutskoepel en een volautomatisch laadsysteem voor granaten en andere projectielen (een functie die alleen de Franse Leclerc-tank heeft).

Het aantal bemanningsleden kan daarom terug van vier naar drie. De bemanning zit voor in het voertuig, in een extra beveiligd compartiment. Dit geeft hen een veel betere kans op overleven als de T-14 wordt geraakt. De T-90 heeft een slechte reputatie op dat gebied. De T-14 heeft een nieuw 125-millimeterkanon, dat volgens de Russische pers verder draagt en nauwkeuriger is dan het geschut van westerse concurrenten, zoals de Amerikaanse M1A1 Abrams of de Duitse Leopard-2. Daarnaast heeft de T-14 niet alleen een machinegeweer, maar ook een 30-millimeterkanon. Russische media claimen dat de T-14 een hogere topsnelheid heeft dan de Abrams en de Leopard.

Onderstel

Belangrijker dan deze lijstjes is het feit dat de T-14 is gebouwd op het ‘Armata’-onderstel, dat de nieuwe standaard wordt voor een hele reeks nieuwe gepantserde voertuigen. Deze zaterdag showt het Russische leger niet alleen een nieuwe tank, maar ook een nieuw gepantserd voertuig, de T-15, in verschillende configuraties maar op het chassis en de rupsbanden van de Armata. Volgens het gezaghebbende Defensie-tijdschrijft Jane’s zullen er deze zaterdag zo tien types nieuwe pantserwagens over het Rode Plein denderen.

Het had niet veel gescheeld of de nieuwe tank was helemaal niet gebouwd. In 2010 stopte de toenmalige minister van Defensie Serdjoekov de financiering van de tank. Maar producent Oeralvagonzavod in Nizjni Tagil ging op eigen kosten door met de ontwikkeling van ‘Object 195’, zoals het eerste prototype heette.

Nu president Poetin is begonnen met grootscheepse investeringen in de Russische strijdkrachten is er ook geld voor nieuwe tanks. De bedoeling is dat er in totaal 2.300 van zullen worden gebouwd. Ondanks de economische crisis waarin Rusland is verzeild geraakt, heeft het Kremlin de defensie-uitgaven dit jaar opnieuw verhoogd, tot 20,5 procent van de begroting. Met 84,5 miljard dollar (4,5 procent van het bbp) is Rusland Saoedi-Arabië voorbijgestreefd en neemt het de derde plaats wat betreft defensie-uitgaven in, na de VS en China.

Urban warfare

In Westerse landen is er de afgelopen jaren gediscussieerd over nut en noodzaak van de zware tank. Bij de zogeheten counterinsurgency-operaties zoals in Afghanistan, werd het wapensysteem nauwelijks gebruikt. Tanks zijn bovendien kwetsbaar in zogeheten urban warfare, een andere militair modewoord van de afgelopen jaren voor gevechten in stedelijk gebied, zoals in Syrië is te zien.

Maar in het conflict in Oekraïne spelen tanks opnieuw een hoofdrol. De Duitse regering heeft al aangekondigd dat de Leopards een upgrade krijgen. Het Duitse parlement heeft bovendien toestemming gegeven voor de ontwikkeling van een opvolger, de Leopard-3. Zo zouden de nieuwe Russische tanks wel eens kunnen leiden tot een nieuwe wapenwedloop te land.

De vraag is of Rusland daar het geld voor heeft. Ondanks de recente verhogingen van het budget is de Russische defensiebegroting (85 miljard dollar dit jaar) maar een fractie van die van Amerika (610 miljard).

En de T-14 heeft een nadeel: hij is waarschijnlijk een stuk duurder dan de T-90, die met een geschatte prijs van rond de 4 miljoen dollar nog steeds maar de helft kost van de Abrams-tank. Toch breekt de ‘Armata’ ook in dat opzicht met het Russische verleden.