Japanse vrouw voelt sumanai én is dankbaar

Als iemand zomaar iets aardigs en behulpzaams doet, kun je je dankbaar voelen en het gevoel hebben dat je bij diegene in het krijt staat. Japanners, althans Japanse vrouwen, ervaren daarnaast nog een ander gevoel, waar wij geen woord voor hebben: sumanai. Dat is een moeilijk te definiëren, complex gevoel van dankbaarheid voor de gekregen hulp, vermengd met verdriet en soms ook schuldgevoel dat iemand zoveel moeite voor je heeft moeten doen. Japanners gebruiken het woord als ze zich verontschuldigen en als ze hun dankbaarheid uiten. Hoe dankbaarder ze zich voelen en hoe meer ze het gevoel hebben dat ze bij een ander in het krijt staan, hoe meer sumanai, laten Japanse psychologen zien in een onderzoek onder jonge vrouwen (International Perspectives in Psychology: Research, Practice, Consultation, 4 mei online).

Maar het is wél echt een apart gevoel, schrijven de psychologen. Ze lieten de jonge vrouwen die aan hun onderzoek deelnamen zich voorstellen dat iemand spontaan iets behulpzaams voor hen deed: dat een jaargenoot kopieën van collegeaantekeningen voor hen meenam omdat ze de week daarvoor hun afwezigheid had opgemerkt. Naarmate de deelnemers sterker het gevoel hadden dat die jaargenoot daarvoor iets terugwilde, voelden ze minder dankbaarheid en minder sumanai; het gevoel in het krijt te staan, bleef even sterk. Verder voelde sumanai minder blij dan dankbaarheid en blijer dan het gevoel iets terug te moeten doen.

Naarmate de vrouwen in het algemeen meer aandacht hadden voor de gevoelens van anderen, ervoeren ze vaker sumanai, bleek uit een andere studie. En naarmate vrouwen dankbaarder waren, voelden ze zich in het algemeen beter, maar hoe meer sumanai, des te slechter ze zich voelden.